Beklenti-durum Teorisi
Expectation-states Theory
Tanım
Grupların, üyelerinin yetkinlik göstergesi olan özel özellikler ile cinsiyet veya yaş gibi yanıltıcı genel statü özelliklerini temel alarak aralarındaki güç ve prestij hiyerarşisini nasıl yapılandırdığını inceleyen teoridir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni kurulan bir yönetim danışmanlığı ekibinde, analitik becerileri ve finansal modelleme yetkinliği (özel-statü özelliği) açısından eşit düzeyde olan iki uzmandan biri kırklı yaşlarda bir erkek, diğeri ise yirmili yaşların başında bir kadındır. Grup, stratejik kararlar alırken genç kadın uzmanın sunduğu verilere rağmen, yaşça büyük erkek uzmanın önerilerine daha fazla yetkinlik atfeder ve onu grubun doğal lideri konumuna getirir. Bu durum, beklenti-durum teorisinin genel-statü özelliklerinin (yaş ve cinsiyet) grubun yetkinlik algısını nasıl çarpıttığının somut bir göstergesidir.
Derin Analiz
Beklenti-Durum Teorisi, küçük grup süreçlerinde statü farklılaşmasının ve hiyerarşik yapıların nasıl ortaya çıktığını açıklamaya odaklanır. Bireyler bir görevi yerine getirmek üzere bir araya geldiklerinde, grup üyeleri hem görevle doğrudan ilişkili yetkinlikleri (özel statü özellikleri: örn. belirli bir yazılım dilini bilmek) hem de kültürel olarak içselleştirilmiş ancak görevle mantıksal bağı bulunmayan demografik etiketleri (genel statü özellikleri: örn. cinsiyet, yaş, sosyoekonomik düzey, etnisite) göz önünde bulundurarak birbiri hakkında performans beklentileri oluşturur. Bu teorinin temel mekanizması, genel statü özelliklerinin otomatik ve çoğu zaman bilinçsiz bir şekilde genel bir yetkinlik varsayımına dönüştürülmesidir (statü genellemesi). Yüksek statülü gruplara atfedilen olumlu önyargılar, bu kişilerin grup içi etkileşimlerde daha fazla söz sahibi olmasını, fikirlerinin daha değerli görülmesini ve nihayetinde grubun karar alma süreçlerini domine etmesini sağlar.
Etimoloji
Latince 'exspectare' (beklemek, gözlemek) kökünden türetilen 'expectation' ile Latince 'status' (durum, konum, statü) kelimesinin birleşiminden oluşan sosyolojik ve sosyal psikolojik bir kavramdır.
Karıştırmayın
Sosyal Kimlik Teorisi ile sıklıkla karıştırılır; ancak Sosyal Kimlik Teorisi gruplar arası kimlik ve iç grup kayırıcılığı üzerine odaklanırken, Beklenti-Durum Teorisi doğrudan grup içi güç hiyerarşisi ve performans beklentilerinin dağılımını inceler.