Beliren Evrim
Emergent Evolution
Tanım
Yeni biyolojik türlerin ve adaptasyonların atasal kaynaklardan evrildiğini ancak bu kaynakların basit bir toplamına veya indirgeyici mekanizmalarına indirgenaemeyeceğini öne süren teoridir.
Örnek Vaka / Uygulama
Tek başına su moleküllerini oluşturan hidrojen ve oksijen gazlarının hiçbirinin ıslatabilme özelliği yoktur; ancak bu iki element belirli bir kimyasal bağla bir araya gelip su molekülünü oluşturduğunda 'ıslatabilme' niteliği belirir. Benzer şekilde, tek başına hiçbir nöron bilinçli bir düşünce üretemezken, milyarlarca nöronun karmaşık ağ etkileşimleri 'öz-farkındalık' olgusunu ortaya çıkarır.
Derin Analiz
Beliren evrim, indirgemeci (reduksiyonist) yaklaşımlara meydan okuyan felsefi ve biyolojik bir paradigmadır. Canlı sistemlerin karmaşıklık kazandıkça, alt düzey bileşenlerin özellikleriyle tam olarak açıklanamayan tamamen yeni, niteliksel olarak farklı özellikler ('beliren özellikler') kazandığını savunur. Bilişsel bilimler ve nörobiyoloji bağlamında bu kavram, tekil nöronların fizyolojik işlevlerinin toplamından bilinç gibi üst düzey mental fenomenlerin nasıl zuhur ettiğini anlamaya çalışan non-reduksiyonist modellere ilham verir.
Etimoloji
İngilizce 'emerge' (ortaya çıkmak, su yüzüne çıkmak, Latince *emergere*) ve 'evolution' (evrilmek, açılmak, Latince *evolutio*) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Lineer Evrim (Doğrusal evrim süreçleri değişimi aşamalı açıklar, oysa beliren evrim niteliksel sıçramalara ve yeni katmanların oluşumuna odaklanır).