Bellek Çarpıtması
Memory Distortion
Tanım
Geçmişteki olayların, deneyimlerin veya kazanılan bilgilerin, zihinsel süreçler ve dış etkenler nedeniyle yanlış, kusurlu ya da tamamen hayali olarak hatırlandığı veya tanındığı bilişsel durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir soygun olayına tanıklık eden bir bireyin, sorgu esnasında polisin yöneltici bir sorusu ('Şüpheli kırmızı montluydu, değil mi?') yüzünden, aslında siyah mont giymiş olan şüpheliyi sorgu sonrasında kırmızı montlu olarak hatırlaması ve mahkemede bu şekilde ifade vermesi.
Derin Analiz
Bellek, verici bir video kayıt cihazı gibi çalışmaz; bunun yerine yeniden yapılandırıcı bir süreçtir. Bellek çarpıtması, kodlama, depolama veya geri çağırma aşamalarındaki hassasiyetler nedeniyle anıların orijinal olgulardan sapmasıyla ortaya çıkar. Bilişsel psikoloji perspektifinden bakıldığında; şemalar, stereotipler ve sonradan edinilen yanıltıcı bilgiler (yanıltıcı etki paradigması) anıların bütünlüğünü bozar. Elizabeth Loftus'un öncülük ettiği araştırmalar, yanlış anıların ne kadar kolay implante edilebileceğini ve bu durumun adli süreçlerdeki güvenilmezliğini ampirik olarak kanıtlamıştır. Nörobiyolojik düzeyde ise, hipokampus ile prefrontal korteks arasındaki kodlama ve kaynak izleme (source monitoring) süreçlerindeki senkronizasyon aksaklıkları, bireyin gerçek bir deneyim ile hayal edilen bir olayı ayırt etmesini engeller.
Etimoloji
Latince 'memoria' (hatırlama, hafıza) ve 'distortio' (bükülme, biçimini bozma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Unutkanlık (amnezi), bilgiye erişim kaybını ifade ederken; bellek çarpıtması, bilginin hatalı veya sahte bir biçimde zihinde yeniden üretilmesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Doğuştancı Teori
Doğuştancı Teori
Nativistic Theory
İnsanların, dili yapılandırma ve edinme kapasitesini doğuştan gelen genetik bir donanımla getirdiğini savunan dilbilim ve bilişsel bilim teorisidir.
İncele
Fechner Kanunu
Fechner Kanunu
Fechner’s Law
Öznel duyum deneyiminin, fiziksel uyaran yoğunluğundaki logaritmik değişimle doğru orantılı olduğunu savunan psikofiziksel formül.
İncele
İki Yönlü Fizikalizm
İki Yönlü Fizikalizm
Dual-aspect Physicalism
Zihin-beden problemine felsefi bir yaklaşım olup, gerçekliğin hem fiziksel hem de deneyimsel olmak üzere iki yönü bulunduğunu ancak daha temel olan yönün fiziksel olduğunu savunan görüş.
İncele
Dokunma Karışımları
Dokunma Karışımları
Touch Blends
Sertlik, yumuşaklık, pürüzsüzlük, ıslaklık ve yapışkanlık gibi farklı nitelikleri deneyimlemek için aktif dokunma eylemiyle elde edilen karmaşık somatosaslanal duyumlar.
İncele