Benlik Bozuklukları
Disorders Of The Self
Tanım
Heinz Kohut'un öz psikolojisi kuramında, ötekilerin (özellikle ebeveynlerin) bireyin gelişimsel ihtiyaçlarına yetersiz empatik yanıt vermesi sonucu ortaya çıkan narsistik patolojiler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda, otuzlu yaşlarındaki bir danışanın iş yerindeki ufak bir eleştiriyi dahi varoluşsal bir tehdit olarak algılayıp öfke patlamaları yaşaması ve yöneticisini ya kusursuz bir ilah ya da tamamen değersiz bir nesne olarak iki kutuplu algılaması, benlik bozukluklarının tipik bir görünümüdür. Danışanın geçmişinde, çocukluk başarılarının ebeveynleri tarafından sadece birer prestij nesnesi olarak görülüp duygusal olarak aynalanmadığı anlaşılır.
Derin Analiz
Öz psikolojisi (self psychology) çerçevesinde benlik bozuklukları, klasik psikanalitik dürtü çatışmalarından ziyade, kendiliğin (self) yapısal bütünlüğünün, sürekliliğinin ve öz saygısının eksik ya da kusurlu yapılanmasıyla karakterizedir. Heinz Kohut'a göre bebek ve çocuk, gelişimsel süreçte ikincil nesnelerden (selfobject) yani ebeveynlerden aynalama, idealleştirme ve ikizleme gibi empatik yanıtlar bekler. Bu yanıtların kronik olarak eksik kalması, kendiliğin kohezyonunu (bütünlüğünü) zedeler; kişi içsel kırılganlığı telafi etmek için grandiyöz fantezilere sığınır veya erken dönem parçalanma (fragmentation) kaygılarıyla baş etmek zorunda kalır. Klinik tabloda derin bir boşluk hissi, regüle edilemeyen benlik saygısı ve nesneleri özerk birer birey olarak değil, kendi benlik düzenlemesinin birer aracı (selfobject) olarak kullanma eğilimi görülür.
Etimoloji
İngilizce 'disorder' (düzen bozukluğu, düzensizlik; Latince *dis-* [ayrılık, olumsuzluk] + *ordinare* [sıraya koymak]) ve 'self' (öz, benlik; Germen kökenli *selba-* [kendi başına]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Narsistik Kişilik Bozukluğu (NPD) ile sıklıkla karıştırılır; NPD daha çok DSM-5 eksenli dışsal davranış kalıplarını ve grandiyöziteyi tanımlarken, benlik bozuklukları Kohutyen perspektifte kendiliğin derin yapısal kusurlarını ve kohezyon kaybını kapsayan daha geniş bir teorik çerçevedir.