Bruksizm
Bruxism
Tanım
Genellikle uyku sırasında veya uyanıkken istemsiz olarak dişlerin gıcırdatılması, sıkılması ya da birbirine sürtülmesi ile karakterize oral parafonksiyonel bir durumdur.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşındaki bir yazılım mühendisi, son altı aydır sabahları şiddetli çene ağrısı, şakaklarda gerilim tipi baş ağrısı ve dişlerinde hassasiyet şikayetleriyle kliniğe başvurur. Yapılan muayenede masseter kaslarında hipertrofi ve dişlerin oklüzal yüzeylerinde belirgin aşınma fasetleri saptanır. Hastanın yoğun iş stresine maruz kaldığı ve gece boyunca farkında olmadan dişlerini sıktığı (nokturnal bruksizm) polysomnografik ve klinik bulgularla doğrulanır.
Derin Analiz
Bruksizm, motor sistemin otonom ve merkezi sinir sistemi kontrollerindeki sapmalarla ilişkili karmaşık bir olgudur. Nokturnal (uyku) ve diurnal (uyanıklık) olmak üzere iki ana formda incelenir. Uykuyla ilişkili bruksizm, genellikle uykunun hafif evrelerinde ortaya çıkan mikro-uyanıklıklar (arousal) sırasında trigeminal sinir motor çekirdeğinin aktivasyonuyla tetiklenir. Etiyolojisinde dopaminerjik yolaklar, stres, anksiyete ve sempatik sinir sistemi hiperaktivitesi kritik rol oynar. Kronik vakalarda temporomandibular eklem (TME) disfonksiyonu, dental aşınmalar, masseter kasında hipertrofi ve kronik baş ağrıları klinik tabloya eşlik eder.
Etimoloji
Antik Yunanca 'brychein' (diş gıcırdatmak) fiilinden türetilmiştir. Klinik literatürde ilk kez 20. yüzyılın başlarında oral parafonksiyonel hareketleri tanımlamak amacıyla kullanılmaya başlanmıştır.
Karıştırmayın
Temporomandibular Eklem (TME) Bozuklukları ile sıklıkla karıştırılır; TME bir eklem patolojisi grubuyken, bruksizm bu patolojilere zemin hazırlayan temel bir motor davranış veya parafonksiyondur.