Diurnal
Diurnal
Tanım
24 saatlik bir döngü içerisinde özellikle gündüz saatlerinde aktif olan veya meydana gelen biyolojik ve davranışsal süreçleri tanımlayan sıfat.
Örnek Vaka / Uygulama
Gündüz aktif bir primat türünün ya da insan popülasyonunun laboratuvar ortamında 24 saatlik ışık-karanlık (LD) döngüsüne tabi tutulduğunda, melatonin sentezinin karanlıkta artıp ışıkta baskılanması ve motor aktivitenin fotofaz boyunca en üst düzeye çıkması diurnal davranışın net bir ampirik göstergesidir.
Derin Analiz
Kronobiyoloji ve davranışsal nörobilim bağlamında diurnalite, organizmaların suprakiazmatik çekirdek (SCX) öncülüğündeki içsel sirkadiyen saatlerinin güneş döngüsüyle, özellikle de fotoperiyod ile uyumlanma biçimidir. Endojen salınım mekanizmaları, melatonin ve kortizol gibi nöroendokrin belirteçlerin salınım evrelerini düzenleyerek organizmanın gündüz çevreye adaptasyonunu sağlar. Bu durum,homeostatik uyku baskısı ve uyanıklık döngülerinin ekolojik baskılara göre evrimsel bir optimizasyonudur.
Etimoloji
Latince 'diurnus' (günlük, güne ait) kelimesinden türetilmiştir; kökeni 'dies' (gün) sözcüğüne dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Sirkadiyen ritim ile sıklıkla karıştırılır; sirkadiyen ritim yaklaşık 24 saatlik genel salınımı ifade ederken, diurnal bu ritmin gündüz evresindeki aktif tezahürünü belirtir. 'Nocturnal' (gecesel) teriminin zıttıdır.