Melatonin
Melatonin
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Vardiyalı çalışan bir hemşirenin sirkadiyen ritminin bozulması sonucu uykuya dalmada güçlük yaşaması ve dışarıdan eksojen melatonin takviyesi alarak uyku başlangıç latansını kısaltmaya çalışması klinik pratikte sık rastlanan bir örnektir.
Derin Analiz
Nörobiyolojik düzeyde melatonin sentezi, suprakiyazmatik çekirdeğin (SCN) fotik girdilerle modüle edilen sinyalleri doğrultusunda epifiz bezinde gerçekleşer. Retinadan gelen ışık bilgisi, retinohipotalamik yolak aracılığıyla SCN'ye ulaşır ve gündüzleri bu yolak melatonin sentezini baskılar. Karanlık çöktüğünde ise baskılanma kalkar; triptofanın serotonin yoluyla melatonin dönüşümü ivme kazanır. Sadece uyku indükleyici bir ajan değil, aynı zamanda periferik dokularda kronobiyotik ve güçlü bir antioksidan etki gösteren endojen bir sinyal molekülüdür.
Etimoloji
Yunanca 'melas' [siyah] + 'tonos' [gerilim/ton] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş, derideki melanin pigmentinin dağılımını tetikleyen maddelere atıfta bulunan modern biyokimyasal terim.
Karıştırmayın
Serotonin ile karıştırılır; serotonin bir nörotransmitter ve mutluluk/uyanıklıkla ilişkilendirilirken, melatonin onun türevi olan ve karanlıkta salgılanarak uykuya hazırlayan bir hormondur.