Antioksidan
Antioxidant
Tanım
Serbest radikallerin neden olduğu oksidatif stresi inhibe ederek veya ortadan kaldırarak hücreleri koruyan kimyasal bileşik.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun fiziksel egzersiz veya metabolik stres altında artan serbest radikal üretimi nöronal dokularda oksidatif hasar riskini artırır. Diyette yeterli düzeyde C ve E vitamini gibi antioksidan bileşiklerin bulunması, bu serbest radikalleri nötralize ederek hücre zarındaki lipidlerin peroksidasyona uğramasını engeller ve hücresel yaşlanma sürecini yavaşlatır.
Derin Analiz
Biyolojik sistemlerde enerji üretimi ve metabolik süreçler, doymamış bağlara sahip reaktif oksijen türlerinin (ROS) ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Serbest radikal olarak bilinen bu moleküller, eşleşmemiş elektronları nedeniyle yüksek oranda kararsızdır ve hücresel makromoleküllerden elektron çalmaya meyillidirler. Bu durum lipid peroksidasyonuna, protein modifikasyonuna ve DNA hasarına yol açarak hücresel bütünlüğü tehdit eder. Antioksidanlar, kendi yapıverinden kolayca elektron vererek ya da serbest radikallerle kararlı bağlar kurarak bu zincirleme reaksiyonu (propagasyon aşamasını) sonlandırır. Enzimatik savunma mekanizmaları (katalaz, süperoksit dismutaz) ve enzim dışı bileşikler (A, C, E vitaminleri, karotenoidler, selenyum) bu homeostatik dengeyi korumada kritik rol oynar.
Etimoloji
Fransızca antioxydant kelimesinden türetilmiştir. Yunanca 'anti-' (karşı, zıt) ve Fransızca 'oxygène' (oksijen) sözcüklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Serbest radikaller (hasar verici reaktif türler kendileridir, antioksidanlar ise bunları nötralize eden koruyuculardır) ve prooksidanlar (oksidatif stresi artıran maddeler).