Eksojen
Exogenous
Tanım
Vücudun veya sistemin dışından kaynaklanan; dış etkenlerin, maddelerin veya çevresel koşulların organizma üzerindeki etkilerini tanımlayan terim.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikiyatri bağlamında, bir hastaya anksiyete bozukluğu tedavisinde reçete edilen benzodiazepin türü bir ilaç, vücut dışından alındığı için eksojen bir kimyasaldır ve merkezi sinir sistemi üzerindeki reseptörlere dışarıdan müdahale eder.
Derin Analiz
Biyoloji, tıp ve davranış bilimlerinde eksojen kavramı, sistemin sınırlarının dışından gelen her türlü girdi veya etkeni sınıflandırmak için kullanılır. Nöropsikofarmakoloji ve klinik psikofarmakolojide, vücut tarafından doğal olarak üretilmeyen ancak dışarıdan (örneğin ilaçlar, psikoaktif maddeler veya toksinler yoluyla) alınan kimyasalları tanımlamakta temel bir referanstır. Endojen kavramının zıttı olarak, patolojilerin veya davranışsal değişikliklerin kökeninin çevresel dinamiklere mi yoksa içsel mekanizmalara mı dayandığını ayırt etmede analitik bir araç görevi görür.
Etimoloji
Antik Yunanca 'exō' (dışarıda, dışarıdan) ve 'genēs' (doğan, üretilen, kaynaklanan) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime kökeni itibarıyla 'dışarıda oluşan' veya 'dış kaynaklı' anlamına gelir.
Karıştırmayın
Endojen (vücut içi veya metabolizma içinden kaynaklanan durumlar ve kimyasallarla karıştırılır; temel fark kaynağın sistemin içi veya dışı olmasıdır).