Buridan'ın Eşeği
Buridan’s Ass
Tanım
İki cazip alternatif arasında eşit derecede sıkışıp kalan bir bireyin, rasyonel bir karar verememesi nedeniyle eylemsizlik felci yaşaması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Kariyerinde yükselmekte olan bir yöneticinin, aynı derecede prestijli, aynı maaşa sahip ve benzer çalışma koşulları sunan iki farklı departman teklifi arasında altı ay boyunca hiçbir karar alamaması ve sonuçta her iki fırsatı da kaçırması.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve karar verme teorisinde bu kavram, 'karar verme felci' veya aşırı seçenek yüklemesi bağlamında incelenir. Birey, iki seçenek arasında rasyonel ve değer bazlı bir üstünlük kuramadığında, prefrontal korteks ve bazal ganglionlar arasındaki maliyet-fayda hesaplaması kilitlenir. Algılanan ödüllerin değeri tamamen eşit olduğunda, eyleme geçiş için gereken motivasyonel eşik aşılamaz ve sistemik bir kilitlenme (paralysis by analysis) meydana gelir.
Etimoloji
Fransız filozof Jean Buridan'ın (yaklaşık 1300-1358) adına atfedilen, XIV. yüzyıl skolastik felsefe geleneklerine dayanan ve Latin literatüründe eşdeğer iki güdü arasındaki seçememe paradoksuna referans veren tarihsel bir felsefi ve bilişsel mecaz.
Karıştırmayın
Karar yorgunluğu (decision fatigue) ile sıklıkla karıştırılır; karar yorgunluğu gün içinde biriken zihinsel tükenme nedeniyle seçme kapasitesinin düşmesi iken, Buridan'ın Eşeği tamamen seçeneklerin simetrik çekiciliğinden kaynaklanan bir rasyonel kilitlenmedir.