Büyükanne Hücresi
Grandmother Cell
Tanım
Görsel assosiasyon korteksinde yer aldığı varsayılan; yalnızca belirli bir birey veya nesne gibi son derece karmaşık ve anlamlı tek bir uyaranla aktive olduğu öne sürülen hipotetik nöron.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir hastanın temporal lobundaki tek bir nöronun, yalnızca evcil köpeğinin yüzünü gördüğünde veya adını duyduğunda ateşlemesi, diğer hiçbir köpeğe veya nesneye tepki vermemesi, bu teorinin laboratuvar ortamındaki olası karşılığını örneklendirir.
Derin Analiz
Nörobilimde 'büyükanne hücresi' hipotezi, algısal kodlamanın en uç aşamasını temsil eder. Klasik özellik dedektörü (feature detector) kavramının mantıksal bir uzantısı olan bu yaklaşım, beynin enformasyonu tekil ve nihai birimler düzeyinde temsil ettiğini öne sürer. Uzun süre aşırı indirgemeci ve bilişsel esneklikten yoksun olduğu gerekçesiyle (tek bir nöronun kaybı o anının veya nesnenin tamamen unutulmasına yol açar mı sorunsalı nedeniyle) çoğunlukla reddedilmiştir. Ancak hipokampus ve amigdala gibi bellek merkezlerindeki tekil nöron kayıtları üzerinde yapılan modern çalışmalar, nöronal spesifisitenin (örneğin Jennifer Aniston'ın farklı fotoğraflarına veya ismine tepki veren tekil nöronlar), teorinin ilk halindeki aşırılıkları törpülenmekle birlikte, belirli bir düzeyde 'seyreltik kodlama' (sparse coding) prensibiyle doğruluk payı taşıdığını göstermiştir.
Etimoloji
İngilizce 'grandmother' [büyükanne] ve 'cell' [hücre] kelimelerinin birleşiminden oluşur. 1969 yılında Amerikalı bilişsel bilimci Jerome Ysroael Lettvin tarafından literatüre kazandırılmış, kavramsal temelleri ise 1967'de Polonyalı nörofizyolog Jerzy Konorski tarafından atılmıştır.
Karıştırmayın
Özellik dedektörü (çizgi, kenar gibi daha basit duyusal özellikleri kodlayan erken evre nöronları) ile sıklıkla karıştırılır; büyükanne hücresi ise bu özelliklerin tümevarımsal birleşimiyle oluşan en üst düzey anlamlı kategorizasyonu temsil eder.