Canlı İsim
Animate Noun
Tanım
Bir eylemin faili veya öznesi olma kapasitesine sahip yaşayan bir varlığı belirten dilbilimsel ve bilişsel kategori.
Örnek Vaka / Uygulama
'Doktor hastayı muayene etti' cümle yapısında 'doktor' ve 'hasta' birer canlı isimdir ve eylemin aktif failleri konumundadır. 'Rüzgâr yaprakları savurdu' cümlesindeki rüzgâr ise fiziksel bir eylem gerçekleştirse bile dilbilgisel ve bilişsel kategorizasyonda tipik bir canlı isim olarak değerlendirilmez.
Derin Analiz
Bilişsel dilbilim ve psikodilbilim bağlamında canlı ismi (animate noun), insan zihninin nesnel dünyayı kategorize etme biçiminin doğrudan bir yansımasıdır. İnsan beyni, evrimsel geçmişi dolayısıyla faillik (agency) atfedebileceği canlı varlıkları cansız nesnelerden ayıracak doğuştan gelen bilişsel alt yapılara sahiptir. Durum dilbilgisinde (case grammar) ve bazı sentaktik yapılarda, bu ayrım cümlenin morfolojik yapısını doğrudan etkiler; örneğin bazı dillerde nesne ekleri veya yüklem uyumları ismin canlılık derecesine göre şekillenir.
Keşfetmeye Devam Edin
Durum Dilbilgisi
Durum Dilbilgisi
Case Grammar
Cümle yapısını sözdizimsel (sentaktik) ögeler yerine kelimeler arasındaki anlamsal (semantik) ilişkileri merkeze alarak inceleyen dilbilgisi yaklaşımı.
İncele
Psikodilbilim
Psikodilbilim
Psycholinguistics
Dil kullanımı ile buna eşlik eden bilişsel süreçleri incelemek için biçimsel dilbilim modellerini kullanan disiplin.
İncele
Faillik
Faillik
Agency
Bir bireyin kendi amaçları doğrultusunda hareket etme, bilinçli eylemde bulunma ve çevresi üzerinde etki yaratma kapasitesi.
İncele