Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Çöp Bilim

Junk Science

Tanım

Geçersiz, sahte veya metodolojik olarak kusurlu araştırma bulgularının, özellikle yasal süreçlerde bilimsel gerçeklik gibi sunulması durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir ceza davasında, sanığın suç işleme eğilimini yüzde 99 doğrulukla öngördüğünü iddia eden ancak hiçbir akademik literatürde geçerliliği ve standardizasyonu bulunmayan bir kişilik testinin, uzman tanık tarafından mahkemeye sunulması ve bu verinin jüriyi yanıltması.

Derin Analiz

Hukuk, metodoloji ve bilim felsefesinin kesişim kümesinde yer alan çöp bilim, veri manipülasyonu, yanlı örneklem seçimi ve hakem denetiminden (peer-review) geçmemiş iddiaların mahkemelerde veya kamusal alanda otorite kisvesi altında pazarlanmasını ifade eder. Adli psikoloji ve bilirkişilik müessesesinde, jüri üyelerinin ve hukukçuların karmaşık istatistiksel ve ampirik verileri ayırt etme kapasitesindeki sınırlılıklar (scientific illiteracy), bu tür temelsiz iddiaların hukuki kararları manipüle etmesine zemin hazırlar. Bilimsel yöntemin temel taşları olan falsifiye edilebilirlik ve replike edilebilirlik ilkelerinden tamamen yoksun olmasıyla karakterizedir.

Etimoloji

İngilizce 'junk' (atık, hurda, değersiz şey) ve Latince 'scientia' (bilgi, bilmek) kelimelerinin birleşiminden oluşan, metodolojik geçerliliği olmayan sahte veya kusurlu bilgiyi niteleyen pejoratif bir bileşik terim.

Karıştırmayın

Sözdebilim (Pseudoscience) ile sıklıkla karıştırılır; sözdebilim daha geniş bir inanç sistemini ve epistemolojik sapmayı kapsarken, çöp bilim çoğunlukla spesifik finansal, siyasi veya hukuki çıkarlar uğruna üretilmiş çarpıtılmış verileri ve yasal istismarları hedefler.