Davranış Hiyerarşisi
Behavior Hierarchy
Tanım
Olası tepkilerin ortaya çıkma olasılıklarına göre sıralandığı, yüksek olasılıklı davranışların üst sıralarda yer aldığı düzen.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir çocuğun sınıf ortamında öğretmeninin yönergesine tepki verme hiyerarşisi incelendiğinde; parmak kaldırıp söz isteme olasılığı %10, masa başında sessizce oturma olasılığı %30, yerinden kalkıp dolaşma olasılığı ise %60 ise bu durum bireyin davranış hiyerarşisini oluşturur. Davranış değiştirme terapisinde, bu hiyerarşi tersine çevrilerek düşük olasılıklı akademik katılımın pekiştirilmesi için yüksek olasılıklı hareket etme davranışları araç olarak kullanılır.
Derin Analiz
Davranış hiyerarşisi, özellikle davranışçı öğrenme kuramlarında ve uygulamalı davranış analizminde (ABA) organizmanın belirli bir bağlamda sergileme eğiliminde olduğu tepki dizilimini ifade eder. Bu kavram, temellerini David Premack'in yüksek olasılıklı davranışların düşük olasılıklı davranışları pekiştirebileceğini öne süren Premack İlkesi'nden alır. Nörobiyolojik düzeyde, bu hiyerarşi prefrontal korteksin hedef odaklı karar verme mekanizmaları ile bazal gangliyanın otomatikleşmiş motor programları arasındaki hiyerarşik interaksiyon tarafından şekillendirilir. Bireyin geçmiş pekiştirme tarihçesi, anlık motivasyonel operasyonlar (motivating operations) ve çevresel ipuçları, bu hiyerarşik dizilimdeki davranışların sırasını dinamik olarak günceller.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Orta İngilizce 'behavour') ve 'hierarchy' (hiyerarşi, Yunanca 'hierarchia' [kutsal liderlik düzeni, hieros [kutsal] + archein [yönetmek]]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Edimsel koşullama (operant conditioning) ile sıklıkla karıştırılır; ancak edimsel koşullama genel bir öğrenme mekanizmasıyken, davranış hiyerarşisi bu mekanizmanın belirli bir andaki tepki olasılıkları dizilimini betimler. Ayrıca 'tepki hiyerarşisi' terimiyle eş anlamlı kullanılabilmekle birlikte, klinik psikopatolojideki kaygı veya kaçınma hiyerarşileriyle (örneğin sistematik duyarsızlaştırmadaki korku basamakları) karıştırılmamalıdır; buradaki hiyerarşi motivasyonel ve olasılıksal bir sıralamadır.