Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Değişmez Özellik

İnvariant Feature

Tanım

Bir nesnenin farklı koşullar, açılar veya bağlamlar altında incelendiğinde dahi değişmeden kalan temel karakteristik niteliğidir.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında bir katılımcıya farklı açılardan döndürülmüş bir silindir gösterildiğinde, silindirin retinadaki izdüşümü sürekli değişir; ancak katılımcı nesnenin hacminin ve silindirik yapısının sabit kaldığını algılayarak nesneyi doğru şekilde tanır.

Derin Analiz

Bilişsel bilimler ve görsel algı literatüründe, değişmez özellikler insan beyin korteksinin (özellikle inferior temporal korteks) nesne tanıma mekanizmalarının temelini oluşturur. Gözlemci hareket ettiğinde veya nesne döndürüldüğünde retinaya düşen iki boyutlu imge kökten değişse bile, beyin hacim, topolojik bağlantısallık veya belirli oranlar gibi değişmez özellikleri filtreleyerek nesnenin kimliğini sabit tutar. Bu süreç, örüntü tanıma ve yapay sinir ağlarında (CNN) algoritmik sabitlik sağlamak adına kritik bir matematiksel ve nörobiyolojik girdidir.

Etimoloji

Latince 'in-' [değil, olumsuzluk] + 'variare' [değiştirmek, çeşitlendirmek] fiilinden türetilen 'invarians' (değişmezlik) köküne dayanır.

Karıştırmayın

Yüzey özellikleri (surface features) ile karıştırılır; yüzey özellikleri renk veya aydınlatma gibi bağlama göre kolayca değişebilirken, değişmez özellikler gözlem koşullarından bağımsızdır.