Delilik
Madness
Tanım
Tarihsel ve hukuki bağlamda akıl hastalığı ya da cezai ehliyetin yokluğunu ifade eden eskimiş bir terim.
Örnek Vaka / Uygulama
19. yüzyıl hukuk davalarında, sanığın işlediği suç sırasında gerçeği değerlendirme yeteneğini tamamen yitirmiş olduğu durumlar için mahkeme kayıtlarında 'madness' savunması yapılırdı.
Derin Analiz
Madness, günümüz psikopatoloji ve psikiyatri terminolojisinde artık kullanılmayan, klinik geçerliliği bulunmayan arkayik bir nitelemedir. Tarihsel olarak hem ağır psikotik bozuklukları (şizofreni spektrumu vb.) hem de adli psikiyatride kişinin eylemlerinin hukuki sonuçlarını idrak etme yeteneğinden yoksunluk durumunu (legal insanity) tanımlamak için bir şemsiye terim olarak işlev görmüştür. Michel Foucault'nun eserlerinde de ele alındığı üzere, toplumsal rasyonalitenin dışına düşen her türlü zihinsel ve davranışsal sapmayı etiketlemek için kullanılan bu kavram, modern klinik psikolojide nosolojik bir kategori olmaktan çıkmış; yerini DSM-5 ve ICD-11 gibi kılavuzlarda spesifik tanı kriterlerine bırakmıştır.
Etimoloji
Orta İngilizce 'madde', Eski İngilizce 'gemǣd' (çılgın, akılsız) kelimesinden türetilmiş olup, Proto-Cermenik kökenli 'ga-' öneki ve 'maida-' (değişmiş, bozulmuş) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Psikoz (Psychosis) ile karıştırılır; psikoz güncel bir klinik durumu ifade ederken, delilik bilimsel olmayan yasal ve kültürel bir nitelemedir.