Disinhibisyon
Disinhibition
Tanım
Serebral korteksin sağladığı normal denetim mekanizmalarının azalması veya kaybolması neticesinde, duygu ve davranışların yetersiz kontrol edilmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Prefrontal korteks bölgesi hasar görmüş bir hastanın, sosyal ortamlarda hiç tanımadığı kişilere karşı aşırı samimi ve uygunsuz şakalar yapması, dürtülerini filtreleyememesi ve en ufak bir rahatsızlıkta öfke patlamaları yaşaması klinik bir disinhibition tablosudur.
Derin Analiz
Disinhibisyon, nöropsikolojik ve davranışsal bağlamda frontotemporal devrelerin, özellikle de prefrontal korteksin, alt kortikal yapılar veya çevresel uyaranlar üzerindeki inhibitör kontrolünü yitirmesini ifade eder. Bu durum, bireyin dürtüsel hareket etmesine, sosyal normları ve gelecekteki sonuçları göz ardı ederek anlık hazza yönelmesine yol açar. Nörolojik hasarlar, travmatik beyin yaralanmaları, alkol veya madde toksisitesi gibi etkenler bu kortikal frenleme sistemini zayıflatır. Öğrenme psikolojisinde ise sönme (extinction) sürecine girmiş bir davranışın, ortama yeni bir uyaran eklendiğinde aniden yeniden ortaya çıkması fenomenini tanımlar.
Etimoloji
Latince 'dis-' (ayrılma, yok etme) öneki ile 'inhabere' (tutmak, zapt etmek, engellemek) fiilinden türetilmiş 'inhibere' kelimesinin birleşimiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
İmpulsivite genellikle anlık kararlar ve risk alma eğilimiyle sınırlıyken; disinhibition, öğrenilmiş sosyal ve bilişsel frenlerin (inhibisyon) bütünüyle kalkmasını kapsayan daha geniş bir kontrol kaybı yelpazesidir.