Dizi
Array / String
Tanım
🔹 1. (array):
Verilerin, özellikle satırlar ve sütunlar halinde iki boyutlu bir yapıda olmak üzere, belirli bir mantıksal düzene göre sıralanmış düzenlemesi.
🔹 2. (string):
Dilbilimde, biçimsel analize tabi tutulabilen doğrusal bir kelime veya kelime ögeleri dizisi.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (array): Bir nöropsikoloji laboratuvarında 10 katılımcının stroop testinden elde ettiği reaksiyon sürelerinin saniye cinsinden büyükten küçüğe doğru satırlar halinde listelenmesi basit bir dizidir. 🔹 2. (string): 'Köpek adamı ısırdı' cümlesi, biçimsel analize sokulabilecek doğrusal bir kelime dizisidir (string). Bu dizinin anlamsal ve sentaktik yapısı, kelimelerin ardışık sıralanış düzeni üzerinden hesaplanır.
Derin Analiz
🔹 1. (array):
İstatistik ve nicel veri analizinde dizi, ham ölçümlerin büyüklük sırasına veya kategorik değişkenlerin mantıksal matrislerine oturtulmuş halidir. Psikometri ve test geliştirme süreçlerinde, katılımcıların maddelerden aldıkları puanlar tek boyutlu basit dizilerden (simple array), çok değişkenli istatistiksel modellerde ise n-boyutlu matrislere kadar geniş bir skalada organize edilir. Bu yapısal düzenleme, merkezi eğilim, yayılım ve korelasyon hesaplamalarının algoritmik olarak işlenebilmesini sağlar.
🔹 2. (string):
Dilbilim ve bilişsel bilimler bağlamında 'dizi' (string), sentaktik veya morfolojik birimlerin hiyerarşik yapıdan bağımsız olarak, yüzeysel düzeydeki ardışık dizilimini ifade eder. Üretken dilbilgisi çerçevesinde, bu doğrusal yapılar zihinsel sözlükten çekilen ögelerin belirli kurallara göre art arda sıralanmasıyla oluşur. Biçimsel analizler sırasında, altındaki soyut derin yapılar (deep structure) çözümlenmeden önce bu yüzeysel dizgeler incelenir.
Etimoloji
🔹 1. (array):
Fransızca 'arrayer' (sıralamak, düzenlemek) fiilinden ve eski Germen kökenli 'reida' (hazırlamak, düzenli hale getirmek) kelimesinden türetilmiştir.
🔹 2. (string):
Eski İngilizce 'streng' (ip, sicim) kelimesinden türemiştir; dilbilimsel ve bilişsel bağlamda ise ögelerin lineer bir düzlemde sıralanışını ifade etmek için metaforik olarak benimsenmiştir.
Karıştırmayın
🔹 1. (array):
Frekans dağılımı (frequency distribution) ile karıştırılır; frekans dağılımı verinin kaç kez tekrarlandığını özetlerken, dizi her bir veri noktasının sırasını korur.
🔹 2. (string):
Cümle (sentence) veya İfade (phrase); bu kavramlar hiyerarşik ve gramatik yapıları içerirken, 'string' yalnızca ham doğrusal dizilimi ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Matris
Matris
Matrix
Herhangi bir şeyin içinde bulunduğu, şekillendiği, geliştiği bağlam veya istatistikte sayıların satır ve sütunlar halinde düzenlenmiş dikdörtgensel dizisi.
İncele
Morfoloji
Morfoloji
Morphology
Canlıların fiziksel yapısını inceleyen biyoloji dalı veya kelimelerin iç yapısını ve türetilme kurallarını inceleyen dilbilim alt disiplini.
İncele
Biçimsel Dilbilgisi
Biçimsel Dilbilgisi
Formal Grammar
Dilin işlevinden ve anlamından bağımsız olarak, yalnızca biçim ve yapı açısından betimlenmesi.
İncele