Biçimsel Dilbilgisi
Formal Grammar
Tanım
Dilin işlevinden ve anlamından bağımsız olarak, yalnızca biçim ve yapı açısından betimlenmesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikolinguistik deneyinde, katılımcılara anlamsız kelimelerden oluşan ancak yapısal olarak kusursuz cümleler sunulur ('Kırmızı glik, yavaşça tarlayı fırlattı'). Katılımcıların bu cümlelerin anlamını çıkaramamasına rağmen dilbilgisel kurallara uyup uymadığını saptayabilmesi, insan beyninin biçimsel dilbilgisi kurallarını işlevsel anlamdan bağımsız olarak işleyebildiğini kanıtlar.
Derin Analiz
Biçimsel dilbilgisi, bilişsel bilimler ve dilbilimde, dilsel girdilerin zihinsel temsil ve üretim süreçlerindeki yapısal kurallarını inceleyen analitik bir çerçevedir. Anlamsal (semantik) veya pratiksel (pragmatik) bağlamları dışarıda bırakarak sözdizimsel (sentaktik) kurallara ve türetim ağaçlarına odaklanır. Noam Chomsky'nin üretici dilbilgisi modelinde, insan zihninin doğuştan gelen biçimsel kuralları işleme kapasitesini açıklamakta temel bir rol oynar. Nörobiyolojik düzeyde, Broca alanı gibi sol yarımküre dil ağrları, anlamdan bağımsız bu yapısal kuralların çözümlenmesinde aktif olarak görev alır.
Etimoloji
Latince 'formalis' (biçime ait, biçimsel) kelimesinden türetilmiş olup, dildeki yapısal kuralları ifade eden 'form' köküne dayanır.
Karıştırmayın
İşlevsel dilbilgisi (functional grammar) ile sıklıkla karıştırılır; biçimsel dilbilgisi dilin yapısına odaklanırken, işlevsel dilbilgisi dilin iletişimsel amaçlarına ve anlamına odaklanır.