İşlevsel Dilbilgisi
Functional Grammar
Tanım
Dilbilgisini biçimsel kurallardan ziyade niyet, iletişimsel bağlam ve sosyal etkileşim gibi dil dışı etkenler aracılığıyla inceleyen yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin acil bir durumda 'Su!' diye bağırması ile 'Bana bir bardak su alabilir misiniz, lütfen?' ricası, aynı anlamsal içeriğe sahip olsa da sosyal bağlam ve niyet açısından tamamen farklı işlevsel dilbilgisi yapıları sergiler.
Derin Analiz
Dilbilim ve bilişsel bilimler kesişiminde konumlanan işlevsel dilbilgisi, dilin insan zihnindeki ve sosyal dünyadaki pratik kullanım amacını merkeze alır. Chomskygil biçimsel dilbilgisi (formal grammar) dilin doğuştan gelen soyut yapısal kurallarına odaklanırken, işlevsel yaklaşım dilin bir iletişim aracı olarak nasıl şekillendiğini inceler. Bilişsel süreçlerde ve pragmatikte, konuşmacının dinleyiciye aktarmak istediği niyetin, sözdizimsel tercihleri doğrudan nasıl belirlediğini nöro-bilişsel ağlar ve toplumsal bağlam bağlamında ele alır.
Etimoloji
Latince 'functio' [yerine getirme, icra etme] (fungi fiilinden türetilmiştir) ve Yunanca 'grammatike' [harf/yazı sanatı] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Biçimsel Dilbilgisi (Formal Grammar) ile karıştırılır; biçimsel dilbilgisi dilin içsel yapısal kurallarına ve soyut morfolojisine odaklanırken, işlevsel dilbilgisi sosyal ve pragmatik bağlama odaklanır.