Dizozmi
Dysosmia
Tanım
Koku alma duyusunun herhangi bir bozukluk veya yetersizlik durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Elli beş yaşındaki bir birey, son altı aydır yemek kokularını eskisi gibi algılayamadığını, bazı gıdaların kokusunun ise kimyasal ve son derece rahatsız edici biçimde bozulduğunu bildirerek başvurmuştur. Yapılan nörolojik ve Kulak Burun Boğaz muayenesinde nazal pasajların açık olduğu saptanmış, ancak koku testi (UPSIT) skorlarında belirgin düşüş ve olfaktör disfonksiyon tespit edilmiştir.
Derin Analiz
Dizozmi, olfaktör sistemin periferik reseptörlerinden kortikal entegrasyon merkezlerine kadar uzanan yoldaki nörolojik veya anatomik patolojileri işaret eden üst düzey bir klinik kategoridir. Genellikle koku moleküllerinin (odorantlar) mukozal bariyeri aşamaması, birinci kranial sinir (Nervus olfactorius) liflerinin hasar görmesi veya temporal lobdaki merkezi koku işleme alanlarının (piriform korteks, amigdala) lezyonları sonucu ortaya çıkar. Nörodejeneratif süreçlerin (Alzheimer ve Parkinson hastalıkları gibi) erken evre biyobelirteçleri arasında sıklıkla yer alır. Klinik değerlendirmede parozmi (kokuların yanlış algılanması), fantozmi (hayali koku) veya hipozmi (koku duyusunda azalma) gibi alt bileşenlerle birlikte incelenir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'dus-' (bozuk, kusurlu, zor) + 'osmē' (koku) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Anozmi (koku duyusunun tamamen kaybolması) ve hipozmi (koku duyusunun zayıflaması) ile karıştırılır; dizozmi ise daha geniş bir şemsiye terim olup koku algısındaki her türlü nitel ve nicel bozukluğu kapsar.