Dromomani
Dromomania
Tanım
Yeni deneyimler yaşama arzusuyla, kişinin maddi imkânlarını aşarak, işini, ilişkilerini ve sosyal güvenliğini hiçe sayıp seyahat etmesine yol açan kontrol edilemeyen psikolojik dürtü.
Örnek Vaka / Uygulama
Kişinin birikimlerinin tamamını tek yönlü uçak biletlerine harcaması, iş yerinde önemli bir projeyi yarım bırakıp sırt çantasıyla başka bir ülkeye gitmesi ve seyahat sırasında işini kaybetmesine rağmen bu durumu önemsemeyip hemen bir sonraki seyahatin rotasını planlamaya başlaması dromomaninin klinik tablosunu somutlaştırır.
Derin Analiz
Tarihsel psikiyatri literatüründe 'vagabond nevrozu' ve 'seyahat fügü' olarak da adlandırılan dromomani, bireyin rutin yaşam bağlarından koparak sürekli bir yer değiştirme ve göç etme zorlantısı yaşamasıyla karakterizedir. Klinik düzlemde bu durum, dürtü kontrol bozuklukları ve obsesif-kompulsif spektrumun kesişim kümesinde değerlendirilir. Seyahat edildikten hemen sonra dahi bir sonraki seyahatin planlanması, dopaminerjik ödül mekanizmalarının yenilik arayışı (novelty seeking) ekseninde işlev gördüğünü ve hedonik adaptasyon döngüsünün hızlandığını gösterir. Bireyin zihinsel meşguliyetinin büyük kısmı seyahat fantezileriyle doludur ve bu durum mesleki işlevsellik ile sosyal uyumu ciddi biçimde zedeler.
Etimoloji
Antik Yunanca 'dromos' (koşma, yarış yeri, yolculuk) ve 'mania' (aşırı tutku, çılgınlık) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Günlük kullanımda yaygın olan 'wanderlust' (gezme tutkusu) kavramı sağlıklı bir keşif arzusunu tanımlarken, dromomani işlevselliği bozan, yıkıcı ve dürtüsel bir patolojidir. Seyahat fügü (fugues) ise daha çok disosiyatif amnezi ile karakterize olup bireyin kimliğini unutup seyahat etmesini kapsar.