Dürtü Kontrol Bozukluğu
İmpulse-control Disorder
Tanım
Kendine veya başkalarına zarar verebilecek eylemlerde bulunma yönündeki dürtülere, isteklere veya baştan çıkarıcı cazibelere direnememe durumuyla karakterize edilen psikiyatrik bozukluklar sınıfı.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda değerlendirilen 34 yaşında bir erkek hasta, tetikleyici bir olay olmaksızın yoğun bir içsel gerilim hissettiğini, bu gerilimi yalnızca başkalarına ait değersiz nesneleri çalma (kleptomani) dürtüsüyle bastırabildiğini, eylem gerçekleştiği an anlık bir rahatlama yaşadığını ancak hemen ardından derin bir suçluluk duyduğunu bildirmiştir.
Derin Analiz
Dürtü kontrol bozuklukları, bireyin içsel gerilimini azaltmak amacıyla gerçekleştirdiği ancak sonrasında pişmanlık, suçluluk veya zarar doğuran eylemleri engelleme kapasitesindeki nörobiyolojik ve psikolojik zaafları inceler. Prefrontal korteksin (özellikle ventromedial ve orbitofrontal bölgelerin) yürütücü işlevleri üzerindeki inhibitör kontrolünün zayıflaması ve bazal gangliya ile limbik devreler arasındaki ödül-ceza dengesizliği bu patolojinin temel mekanizmalarını oluşturur. DSM-5 sınıflandırmasında bu grup, yıkıcı, dürtü kontrol ve davranış bozuklukları başlığı altında ele alınır; kleptomani, piromani, aralıklı patlayıcı bozukluk gibi spesifik tabloları kapsar.
Etimoloji
Latince 'impulsus' (itmek, dürtmek, harekete geçirmek) sözcüğünden türetilen 'impulse' ile Eski Yunanca 'charassein' (kazımak, damgalamak) kökünden gelen 'disorder' (bozukluk) terimlerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Obsesif-Kompulsif Bozukluk (OKB) ile sıklıkla karıştırılır; OKB'deki yineleyici eylemler obsesyonların yarattığı kaygıyı azaltmaya yönelik zorlantılardır ve ego-distoniktir, oysa dürtü kontrol bozukluklarındaki eylemler genellikle haz arayışı veya gerilim boşalması odaklıdır ve başlangıçta ego-sintonik bir nitelik taşır.
Keşfetmeye Devam Edin
Kleptomani
Compulsive Stealing
Kişisel olarak gereksiz veya maddi değeri düşük nesneleri çalmaya yönelik karşı konulamaz dürtü ve bu eylem gerçekleşmeden önce yaşanan yoğun içsel gerilim.
İncele
Aralıklı Patlayıcı Bozukluk
İntermittent Explosive Disorder
Bireyin öfke ve saldırganlık dürtülerini kontrol edememesiyle beliren, tetikleyici olayla orantısız, tekrarlayıcı fiziksel veya sözel şiddet nöbetleri içeren bir dürtü denetim bozukluğudur.
İncele