Dürtü Azaltma Kuramı
Drive-reduction Theory
Tanım
Motive edilmiş davranışların temel amacının, homeostatik bozulmadan kaynaklanan bir dürtü durumunu azaltmak ve organizmada dengeyi yeniden kurmak olduğunu savunan öğrenme kuramı.
Örnek Vaka / Uygulama
Günlerce su içmemiş ve çölde mahsur kalmış bir bireyin yaşadığı fizyolojik su kaybı homeostazisi bozar. Bu durum beyinde yoğun bir susuzluk dürtüsü (drive state) yaratır. Birey su bulup içtiğinde, bu dürtü azalır ve organizma rahatlar. Su içme davranışı, dürtüyü azalttığı için pekişir ve bireyin susuzluk anında su bulma ihtimalini artan bir öğrenme döngüsüne sokar.
Derin Analiz
Clark L. Hull tarafından geliştirilen dürtü azaltma kuramı, davranışçı psikolojinin en kapsamlı matematiksel-tümdengelimli modellerinden biridir. Kuramın merkezinde, fizyolojik ihtiyaçların (açlık, susuzluk, uyku vb.) birincil dürtüleri (primary drives) tetiklediği varsayımı yer alır. Bu dürtüler organizmada itici, gerginlik yaratan bir içsel durum oluşturur. Organizmanın bu gerilimi düşüren (örneğin yemek yiyerek açlığı gideren) her türlü davranışı pekiştirilir ve öğrenilir. Hull, formülasyonunda alışkanlık gücü (habit strength) ile dürtü seviyesini çarpansal olarak ele alarak performansın ortaya çıkışını açıklamıştır. Modern bilişsel bilimler ve nörobiyoloji, motivasyonun sadece içsel eksikliklerle (homeostazi) açıklanamayacağını, dopaminerjik sistemler aracılığıyla ödül arama ve dışsal uyarıcıların da (incentive motivation) kritik rol oynadığını göstermiştir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Dürtü-indüksiyon kuramı (drive-induction theory) ile karıştırılır; dürtü azaltma kuramı gerginliği düşürmeye odaklanırken, dürtü-indüksiyon kuramı bazı motivasyonların aslında uyarılmayı (arousal) artırma yönünde çalıştığını savunur. Ayrıca içsel motivasyon (intrinsic motivation) ile de sınırları sıklıkla ayrışır.
Keşfetmeye Devam Edin
Dürtü Yön Değiştirme
Dürtü Yön Değiştirme
Drive Displacement
Birincil bir dürtünün engellenmesi veya ketlenmesi durumunda, tatmin edilmemiş enerjinin alternatif ve genellikle daha erişilebilir başka bir dürtüyü aktive etmesi süreci.
İncele
Varoluşsal Yargı
Varoluşsal Yargı
Existential Judgment
Bir nesnenin anlamı, değeri veya öneminden ziyade, onun varlığını, kökenini veya olgusal statüsünü konu alan bilişsel değerlendirme.
İncele
Kademeli Oranlı Tarife
Kademeli Oranlı Tarife
Progressive-ratio Schedule (PR Schedule)
Edimsel koşullanmada, her pekiştireç sunumunun ardından gereken tepki sayısının belirli bir kurala göre kademeli olarak artırıldığı tarife.
İncele
Brute Force
Brute Force
Brute Force
Bir probleme ait olası tüm çözümlerin hiçbir eleme yapılmaksızın sırayla üretilip test edildiği, bilişsel veya hesaplamalı bir problem çözme stratejisidir.
İncele