Edimsel Eylem
İllocutionary Act
Tanım
Söylenen şeyin mekanik ediminin ötesinde, sözün içinde barındırdığı niyetle (örneğin emretmek, uyarmak veya söz vermek) gerçekleştirilen iletişimsel eylem.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir mülakatta terapistin danışanına 'Bugün hissettiğiniz öfkeyi daha önce ne zaman yaşamıştınız?' diye sorması, sadece bilgi talep eden bir soru (locution) değil, aynı zamanda danışanı içgörü kazanmaya yönlendiren ve bilişsel süreci tetikleyen bir edimsel eylemdir.
Derin Analiz
Dilbilim ve bilişsel pragmatikte John Austin’in söz eylem teorisinin merkezinde yer alır. Bir ifade, locutionary act (sözün kendisi), illocutionary act (sözün icra ettiği niyet/fonksiyon) ve perlocutionary act (dinleyici üzerindeki psikolojik veya davranışsal etkisi) olmak üzere üç katmanda incelenir. Edimsel eylem, ifadenin gramatik yapısından bağımsız olarak pragmatik gücünü belirler; örneğin 'Hava çok soğuk' cümlesi salt bir durum tespiti (locution) olabileceği gibi, pencerenin kapatılması yönünde bir rica veya emir (illocution) niteliği de taşıyabilir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Locutionary act (sadece sesletim ve kelimelerin gramatikal dizilimi) ve perlocutionary act (sözün dinleyici üzerindeki nihai ikna edici veya duygusal sonucu) ile sıkça karıştırılır.