Eksiklik Bilişi (d-bilişi)
Deficiency Cognition (d-cognition)
Tanım
Bireyin henüz giderilmemiş temel psikolojik veya fizyolojik ihtiyaçlarının güdümünde gerçekleşen, dünyayı ve diğer insanları bu eksiklikleri giderme veya tehditleri bertaraf etme aracı olarak algıladığı güdüsel biliş biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik bir onay ve kabul edilmeme eksikliği yaşayan bir bireyin, sosyal ortamlardaki en ufak bir nötr yüz ifadesini veya eleştiriyi doğrudan bir reddedilme tehdidi olarak algılaması ve tüm dikkatini bu tehdidi savuşturacak savunma mekanizmalarına kilitlemesi.
Derin Analiz
Abraham Maslow'un insan motivasyonu teorisinde temellendirdiği eksiklik bilişi (D-cognition), homeostatik dengesizliklerin ve eksiklik güdülerinin (D-needs) bilişsel uzantısıdır. Bu süreçte bireyin algı alanı daralmıştır; uyaranlar tarafsız bir şekilde işlenmek yerine, eksik olanın (örneğin güvenlik, onay, sevgi veya takdir) ikamesi olup olmadığına göre filtrelenir. Bilişsel sistem, dış dünyadaki nesneleri ve kişileri araçsal bir perspektifle değerlendirir; bu durum bilişsel önyargılara, nesneleştirmeye ve algısal deformasyonlara yol açar. Varoluşsal bilişin (B-cognition) aksine, D-bilişinde nesne veya kişi kendi özgün varlığıyla değil, bireyin eksikliğini kapatma potansiyeli üzerinden anlam kazanır.
Etimoloji
Latince 'deficientia' [eksiklik, yoksunluk] ve 'cognitio' [bilgi, idrak, zihinsel işlem] sözcüklerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Varoluşsal biliş (B-cognition); D-bilişi eksiklik odaklı ve araçsal bir algı sunarken, B-bilişi gereksinimsiz, nesnenin kendi öz varlığını olduğu gibi kabul eden saf ve bütüncül bir idrak süreci sağlar.