Enayi Etkisi
Sucker Effect
Tanım
Bireylerin, diğer üyelerin aşırı çalışmaktan veya fazla katkı sağlamaktan ötürü kendilerini eleştireceğini ya da 'enayi' yerine koyacağını düşünerek ortak çabadaki kişisel yatırımlarını azaltması olgusu.
Örnek Vaka / Uygulama
Beş kişilik bir proje ekibinde, üyelerden biri diğerlerinin işi astığına ve kendisini sömürdüğüne kanaat getirir. 'Neden herkesten çok çalışıp enayi durumuna düşeyim ki?' düşüncesiyle çalışma temposunu ve katkısını grubun en az çalışan üyesinin seviyesine kadar düşürür.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve grup dinamikleri literatüründe, bireylerin kolektif görevlerde performans düşüklüğü yaşamalarının temel mekanizmalarından biridir. Sosyal kaytarma (social loafing) ve bedavacılık (free-riding) kavramlarıyla yakından ilişkilidir ancak motivasyonel kökeni farklıdır. Enayi etkisinde birey, kendi emeğinin başkaları tarafından istismar edileceği veya grubun diğer tembel üyelerinin yükünü sırtlamak zorunda kalacağı algısıyla (equity theory çerçevesinde adil olmayan girdi-çıktı dengesizliği) motivasyonunu bilinçli veya yarı-bilinçli olarak düşürür. Birey, grupta 'fazla çalışan saf' olarak etiketlenmekten kaçınmak için performansını diğer üyelerin katkı düzeyine eşitler.
Etimoloji
Karıştırmayın
Sosyal kaytarma (grup içinde bireysel çabanın izlenememesi nedeniyle genel eforun düşmesi) ve bedavacılık (nasıl olsa başkaları işi yapar düşüncesiyle hiç çaba harcamamak). Enayi etkisinde ise temel motivasyon sömürülme korkusu ve adaletsizlik algısıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Sosyal Kaytarma
Sosyal Kaytarma
Social Loafing
Bireylerin bir grup içerisinde ortak bir hedef doğrultusunda çalışırken, bireysel performanslarının anonimleşmesi veya ölçülemez hale gelmesi nedeniyle tek başlarına olduklarına nazaran daha az çaba sarf etme eğilimi.
İncele