Erken Teşhis
Early Detection
Tanım
Bir hastalık veya bozukluğun, henüz tüm klinik belirtileriyle gelişmeden ve ilerlemeden önce saptanması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Elli yaşındaki bir bireyin düzenli bilişsel tarama testleri sırasında yürütücü işlevlerde hafif ama progresif bir düşüş saptanması ve bu sayede henüz demans evresine evrilmeden nöroprotektif müdahalelere ve kognitif stimülasyon terapisine başlanması.
Derin Analiz
Erken teşhis, epidemiyoloji, önleyici tıp ve klinik psikiyatride morbidite ile mortalite oranlarını düşürmede kritik birincil veya ikincil koruma stratejisidir. Patolojik süreçlerin latent evresinde müdahale edilmesini sağlayarak tedavi etkinliğini üst düzeye çıkarır. Nöropsikolojik bozukluklarda ve nörodejeneratif süreçlerde (örneğin hafif bilişsel bozukluk evresinde müdahale), biyobelirteçler ve nörogörüntüleme yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilen erken saptama, hastanın işlevsellik kaybını minimize eder ve farmakolojik olmayan bilişsel rehabilitasyon süreçlerinin başarısını doğrudan artırır.
Etimoloji
İngilizce 'early' [erkenden, vaktinden önce, Eski İngilizce 'ǣrlīce'] + 'detection' [ortaya çıkarma, keşfetme, Latince 'detectio', *detegere* 'örtüsünü açmak, açığa vurmak' kökünden türetilmiştir].
Karıştırmayın
Birincil önleme (hastalığın ortaya çıkmasını engelleme) ve tarama (screening) kavramlarıyla karıştırılır; tarama bir erken teşhis aracıdır ancak tek başına teşhisin yerini tutmaz.