Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Eş-baskınlık

Codominance

Tanım

Belirli hayvan popülasyonlarında, tekil bir hiyerarşi yerine birden fazla bireyin aynı yüksek statüyü paylaşarak grubu yönetmesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Yabani bir şempanze topluluğunda, fiziksel olarak en iri olan tek bir alfa erkek yerine, yakın iş birliği yapan ve koalisyon kuran iki orta boylu erkek şempanzenin grubu ortaklaşa yönetmesi ve kaynak paylaşımını birlikte kontrol etmesi.

Derin Analiz

Primatolojide ve davranış ekolojisinde eş-baskınlık, lineer (çizgisel) alfa hiyerarşisi modeline meydan okuyan karmaşık bir sosyal yapılanmadır. Yabani makaklar, babunlar ve şempanzelerde gözlemlendiği üzere, grup kontrolü tek bir baskın bireyin elinde olmak yerine, birkaç küçük yapılı erkek bireyin ortak otoritesinde toplanabilir. Bu dinamik, alt sıralardaki bireylerin daha baskın aktörlerin etkisini kırmak veya onları devirmek için stratejik koalisyonlar kurmasını tetikler. Koalisyonlar genellikle geçicidir; ittifak içindeki bir üyenin diğerleri üzerinde tahakküm kurmasıyla denge yeniden şekillenir.

Etimoloji

Latince 'co-' (birlikte, müşterek) + 'dominantia' (hüküm sürme, egemenlik, dominus [efendi] kökünden)

Karıştırmayın

Çizgisel hiyerarşi (linear hierarchy) ve mutlak dominans ile karıştırılır; ayırt edici fark, eş-baskınlıkta tek bir liderin mutlak otoritesi yerine paylaşılan bir iktidar yapısının ve değişken koalisyonların bulunmasıdır.