Fonksiyonel Disparoni
Functional Dyspareunia
Tanım
Cinsel birleşme sırasında ortaya çıkan, herhangi organik, yapısal veya anatomik bir anormallikle açıklanamayan tekrarlayıcı ve kalıcı genital ağrı durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşında bir danışan, cinsel birleşme girişimleri sırasında pelvik bölgede batıcı ve şiddetli bir ağrı tarif etmektedir. Jinekolojik,endokrinolojik ve anatomik tüm tetkikler tamamen normal, yani yapısal bir patolojiden uzaktır. Klinik mülakatta, ağrının beklentisinin bile pelvik kaslarda anında istem dışı kasılmaya yol açtığı ve bu durumun bilişsel olarak kaçınma davranışını pekiştirdiği saptanmıştır.
Derin Analiz
Fonksiyonel disparoni, somatik bir patoloji olmaksızın deneyimlenen kronik ağrı döngüsünü inceleyen psikoseksüel bozukluklar sınıflandırmasının kritik bir bileşenidir. Nörobiyolojik temelde, pelvik taban kaslarının istemsiz hipertonisitesi (vajinismus ile örtüşen veya ayrışan mekanizmalar), omurilik düzeyinde ağrı kapı kontrol mekanizmasının bozulması ve somatosensoriyel kortekste ağrı algısının merkezi olarak amplifiye edilmesiyle karakterizedir. Klinik değerlendirmede, sempatik sinir sisteminin aşırı uyarılması (kaç-savaş tepkisi), geçmiş travmatik yaşantılar, performans anksiyetesi ve eşler arası ilişki dinamikleri etiyolojide multifaktöriyel olarak rol oynar.
Etimoloji
Yunanca 'dys-' (zor, ağrılı, kusurlu) + 'pareunos' (yatağı paylaşan, cinsel eş - 'para' [yanında] ve 'eune' [yatak] kelimelerinden türetilmiştir).
Karıştırmayın
Vajinismus (vajina girişindeki kasların tam ve istemsiz spazmı nedeniyle birleşmenin imkansız olması; disparonide ise birleşme gerçekleşebilir ancak ağrılıdır) ve non-fonksiyonel disparoni (enfeksiyon, Endometriozis veya anatomik anomaliler gibi organik temelli ağrılar).