Endometriozis
Endometriosis
Tanım
Rahim iç tabakasını döşeyen endometrium dokusunun rahim dışında (genellikle pelvik bölgede) konumlanmasıyla karakterize, kronik ağrı ve infertilitetle ilişkilendirilen bir tıbbi durumdur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır izah edilemeyen alt karın ağrıları ve şiddetli dismenore yaşayan 28 yaşındaki bir danışanın, nihayet konulan endometriozis tanısının ardından yaşadığı kronik ağrının getirdiği çaresizlik hissiyle baş etmek için bilişsel davranışçı terapi temelli ağrı yönetimi ve psikoeğitim seanslarına dahil olması.
Derin Analiz
Endometriozis, her ne kadar primer olarak jinekolojik ve fizyolojik bir patoloji olsa da, kronik ağrı profili, cinsellik üzerindeki olumsuz etkileri (disparoni) ve doğurganlık kayıpları nedeniyle klinik psikoloji ve sağlık psikolojisinin de yakın inceleme alanındadır. Ektopik dokunun hormonal döngüye, özellikle östrojen salınımına lokal bazda yanıt vererek her siklusta kanama üretmesi, çevresel dokularda adezyonlara (yapışıklıklara) ve fibrotik yara dokusu (skar) oluşumuna yol açar. Etiyolojisi tam olarak aydınlatılamamış olup retrograd menstruasyon, immünolojik disfonksiyon ve genetik yatkınlık hipotezleri üzerinde durulmaktadır. Klinik pratikte, uzun süreli tanı gecikmeleri hastaların anksiyete, somatizasyon ve depresif belirti skorlarını yükseltmekte; psikososyal müdahaleler ise ağrı yönetimi, başa çıkma stratejileri ve infertiliteye eşlik eden keder süreçlerine odaklanmaktadır.
Etimoloji
Modern Latince 'endometrium' [rahim içi zarı] kelimesine ait '-osis' [durum, hastalık, anormal süreç] eki getirilerek türetilmiştir; kökeni Grekçe 'endon' [içeride] ve 'metra' [rahim] sözcüklerine dayanır.
Karıştırmayın
Primer dismenore (normal adet sancısı); endometriozis pelvik yapıları tutan ve zamanla ilerleyen yapısal bir bozuklukken, primer dismenore organik bir patoloji olmaksızın prostaglandin salınımına bağlı gelişen ağrılardır.