Disparöni
Dyspareunia
Tanım
Cinsel birleşme sırasında veya sonrasında yaşanan, sürekli ya da tekrarlayıcı nitelikteki fiziksel ağrı veya rahatsızlık durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
28 yaşında bir danışan, eşiyle yaşadığı penetrasyon denemelerinde pelvik bölgede keskin ve yanıcı bir ağrı hissettiğini, bu durumun cinsel isteksizliğe ve performans kaygısına yol açtığını belirtmektedir. Yapılan jinekolojik muayenede organik bir patolojiye rastlanmamıştır; klinik değerlendirme, ağrının anticipatuar (beklentiye dayalı) kaygı kaynaklı pelvik taban hipertonisinden kaynaklandığını göstermiştir.
Derin Analiz
DSM-5 sınıflandırmasında kadın cinsel ilgisi/uyarılması bozuklukları ve genito-pelvik ağrı/penetrasyon bozukluğu spektrumu altında incelenen disparöni, organik veya psikolojik kökenli olabilen karmaşık bir klinik tablodur. Nörobiyolojik düzeyde, pelvik taban kaslarının istemsiz spazmı (vajinismus ile örtüşen yönleri bulunabilir), vestibüler dokulardaki nosiseptörlerin aşırı duyarlılığı ve omurilik ile somatosensoriyel korteksteki ağrı yollarının kronik potansiyalizasyonu rol oynar. Tıbbi bir etiyoloji saptanamadığında 'fonksiyonel disparöni' olarak adlandırılır; bu durumda geçmiş travmalar, anksiyete, ilişkisel çatışmalar veya cinselliğe dair suçluluk duyguları ağrı algısını modüle eden limbik sistemi tetikler.
Etimoloji
Antik Yunanca 'dys-' (zor, sorunlu, ağrılı) ve 'pareunos' (yatak arkadaşı, eş) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı olarak 'ağrılı cinsel birliktelik' demektir.
Karıştırmayın
Vajinismus ile sıklıkla karıştırılır; vajinismusta dış vajinal üçgendeki kasların istemsiz kasılması nedeniyle penetrasyon tamamen engellenir veya çok zordur, disparönide ise penetrasyon genellikle mümkündür ancak ağrılıdır.