G-tolerans Sınırları
G-tolerance Limits
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek performanslı bir jet uçağında ani bir dik tırmanış (pull-up) gerçekleştiren pilot, +7 Gz kuvvetine maruz kalır. Eğer pilot anti-G giysisini aktif olarak şişirmez ve karın kaslarını izometrik olarak kasıp nefes verme döngülerini (AGSM) uygulamazsa, birkaç saniye içinde periferik görüşünü kaybeder ve ardından geçici bilinç kaybı yaşar.
Derin Analiz
Havacılık ve uzay psikofizyolojisinde, santripetal ve lineer ivmelenmelerin insan vücudu üzerindeki hidrodinamik ve kardiyovasküler etkilerini inceler. +Gz yönündeki dikey ivme, kanın hidrostatik basınç nedeniyle alt ekstremitelere birikmesine ve serebral hipoksiye yol açar. Retinal arteriyel basıncın düşmesi ilk olarak tünel görüşüne (tunnel vision) ve ardından tam bilinç kaybına (G-LOC) neden olur. Yüksek performanslı uçak pilotları; anti-G giysileri (G-suits), G-zorlama manevraları (AGSM) ve solunum teknikleri vasıtasıyla bu fizyolojik limitleri yukarı taşımak üzere eğitilir.
Etimoloji
İngilizce 'gravity' (yerçekimi) kelimesinin kısaltması olan 'G' ve Latince 'tolerantia' (tahammül etme, katlanma) fiilinden türetilen 'tolerance' sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Hareket hastalığı (motion sickness) ile sıkça karıştırılır; ancak hareket hastalığı vestibüler sistemin aşırı uyarılmasıyla ilgiliyken, G-toleransı tamamen kardiyovasküler sistemin hidrodinamik sınırları ve serebral perfüzyon basıncıyla ilişkilidir.