Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

G-LOC

G-LOC

Tanım

Yüksek ve sürekli yerçekimi kuvvetlerinin (G-kuvveti) kanı beyinden uzaklaştırarak serebral hipoksiye yol açması sonucu gelişen akut bilinç kaybı durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Yüksek performanslı bir F-16 savaş uçağı pilotu, ani bir dikine tırmanış (pull-up manevrası) sırasında +9G kuvvetine maruz kalır. Anti-G kıyafeti ve özel solunum tekniklerini (AGSM - Anti-G Straining Maneuver) zamanında uygulayamadığı için kan basıncı beynini besleyemez; pilot saniyeler içinde G-LOC geçirerek kumanda hakimiyetini yitirir, birkaç saniye sonra bilinç yerine geldiğinde ise uçuş koordinatlarını geçici olarak algılayamaz.

Derin Analiz

Havacılık fizyolojisi ve nöroloji düzleminde incelenen G-LOC, zıt yönlü dikey ivmelenmelerin (özellikle +Gz yönünde) kardiyovasküler sistem üzerindeki yıkıcı hidrodinamik etkileriyle tetiklenir. Yüksek G kuvveti, kanın alt ekstremitelere doğru göç etmesine neden olarak merkezi sinir sistemine ve retiküler aktive edici sisteme (RAS) giden perfüzyon basıncını kritik eşiğin altına düşürür. Beyin dokusunun aniden oksijensiz kalması (serebral iskemi ve hipoksi), birkaç saniye içinde otonomik reflekslerin zayıflamasına ve tam bilinç sönümlenmesine yol açar. Bilincin geri dönüşü (post-hipoksik dönme veya 'absolute incapacitation' ve 'relative incapacitation' evreleri) genellikle birkaç saniye sürer ancak bu süreçte tam yönelim bozukluğu (spatial disorientation) ve motor kontrol kaybı kaçınılmazdır.

Etimoloji

İngilizce 'Gravity-induced Loss of Consciousness' (Yerçekimi Kaynaklı Bilinç Kaybı) ifadesinin akronimidir; 'G' harfi yerçekimi ivmesini (gravitational acceleration), 'LOC' ise bilinç kaybını (loss of consciousness) ifade eden tıbbi kısaltmadır.

Karıştırmayın

G-LOC, basit bir bayılma (vazovagal senkop) veya düşük tansiyon kaynaklı ortostatik hipotansiyondan farklıdır; doğrudan aşırı mekanik ve vektörel ivmelenmenin fizyolojik sınırları zorlamasıyla oluşur.