Yönelim Bozukluğu
Disorientation
Tanım
Kişinin kendi kimliğini, zamanı, mekânı veya çevresel koşulları doğru bir şekilde algılama ve ayırt etme yeteneğinin bozulması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
74 yaşındaki bir hastanın, akşam saatlerinde hastane odasında uyanarak hangi şehirde olduğunu hatırlayamaması, yılın 2024 değil 1995 olduğunu iddia etmesi ve hemşireyi tanıdığı biri sanması akut yönelim bozukluğuna (deliryum tablosuna) klinik bir örnektir.
Derin Analiz
Yönelim bozukluğu; kognitif süreçlerin, özellikle de dikkat, bellek ve yürütücü işlevlerin sekteye uğradığı nöropsikolojik bir tablodur. Klinik pratikte sırasıyla zaman (zaman bilinci ilk bozulandır), yer ve kişi (oto-psişik oryantasyon, en son bozulur) ekseninde değerlendirilir. Nörobiyolojik temelde; pariyetal lobun mekânsal işleme merkezleri, hipokampal formasyonun topoğrafik bellek ağları ve prefrontal korteksin temporal entegrasyon kapasitesindeki akut ya da kronik disfonksiyonlar bu tabloya zemin hazırlar. Organik beyin sendromları, demans, travmatik beyin hasarları, intoksikasyonlar veya akut stres tepkileri altında amigdala-hipokampus aksının aşırı uyarılmasıyla ortaya çıkabilir.
Etimoloji
Latince 'dis-' (uzaklaşma, yoksunluk, tersine çevirme) öneki ile 'oriens' (doğu, doğan güneş, yönelme) kelimesinden türetilen 'orientare' fiilinin türevidir.
Karıştırmayın
Konfüzyon (kavrayış ve düşünce hızında genel bir bulanıklık ve donukluk halidir; yönelim bozukluğu ise spesifik olarak zaman, yer ve kimlik eksenlerindeki kayıpları tanımlar ve konfüzyonun bir alt bileşeni olarak görülebilir).