Deliryum
Delirium
Tanım
Dikkat, bilinç ve bilişsel işlevlerde ani bir başlangıç gösteren, gün içinde dalgalanmalarla seyreden akut nörobilişsel bozukluk tablosu.
Örnek Vaka / Uygulama
74 yaşında, ortopedi kliniğinde kalça protezi ameliyatı sonrası yatan bir hasta, gece saatlerinde odasının tavanında örümcekler yürüdüğünü iddia ederek intravenöz kateterini çekmeye çalışır ve hemşireyi tanıyamaz. Gün içinde saatleri karıştırır, sabah saatlerinde sakinleşirken akşamüstü ajitasyonu artar. Bu tablo, tipik bir postoperatif hipoaktif/hiperaktif karışık tip deliryum atağına işaret eder.
Derin Analiz
Deliryum, primer bir psikiyatrik hastalıktan ziyade, genellikle altta yatan somatik bir tıbbi duruma, metabolik bozulmaya, enfeksiyona ya da madde kullanımına (intoksikasyon/yoksunluk) ikincil olarak gelişen akut beyin yetmezliğidir. Nörobiyolojik düzeyde; retiküler aktive edici sistem (RAS) ile kortikal ve subkortikal yapılar arasındaki nörotransmitter dengesinin (özellikle kolinerjik yetersizlik ve dopaminerjik aşırılık) bozulmasıyla karakterizedir. DSM-5 kriterlerine göre dikkat ve farkındalıkta azalma ile başlar; yönelim bozukluğu, bellek kusurları ve algısal sapmalar (illüzyonlar, halüsinasyonlar) tabloya eşlik eder.
Etimoloji
Latince kökenli olup, 'de-' (uzaklaşma, dışarı) ve 'lira' (sabana sürülmüş tarladaki çizgi/sınır) sözcüklerinin birleşmesinden türetilmiştir. Kelime anlamı itibarıyla 'çizgiden sapmak' veya 'izden çıkmak' demektir.
Karıştırmayın
Demans (bunama) ile sıklıkla karıştırılır; ancak demans yavaş ve sinsi bir başlangıç gösterirken, deliryum saatler veya günler içinde akut olarak ortaya çıkar ve gün içinde dalgalanmalar sergiler. Şizofreni ise genellikle daha genç yaşta başlar, bilinç bulanıklığı içermez ve yapılandırılmış psikotik belirtilerle seyreder.
Keşfetmeye Devam Edin
Demans
Dementia
Bellek başta olmak üzere en az bir başka bilişsel işlevin, bireyin günlük yaşam aktivitelerini, mesleki ve sosyal işlevselliğini bağımsız olarak sürdürmesini engeyecek düzeyde ilerleyici ve yaygın yıkımı ile karakterize klinik sendrom.
Madde Yoksunluğu
Drug Withdrawal
Kronik ve ağır düzeyde madde veya ilaç kullanımının ani olarak kesilmesi ya da azaltılması sonucunda ortaya çıkan, fizyolojik ve psikolojik bulgularla karakterize klinik sendrom.
Bilinç Bulanıklığı
Clouding Of Consciousness
Çevresel uyaranlara karşı azşalmış farkındalık, odaklanma güçlüğü ve zihinsel konfüzyon ile karakterize altere zihin durumu.