İntoksikasyon
İntoxication
Tanım
Psikoaktif maddelerin vücuda alımını takiben ortaya çıkan, merkezi sinir sisteminin işlevlerinde belirgin maladaptif davranışsal veya psikolojik değişikliklerle karakterize klinik durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Acil servis ünitesine getirilen bir hastanın, yüksek miktarda alkol alımını takiben disartri (peltek konuşma), dengesizlik, saldırganlık ve uygunsuz cinsel davranışlar sergilemesi; yapılan klinik değerlendirmede bu bulguların başka bir tıbbi duruma veya nörolojik patolojiye bağlanamaması akut alkol intoksikasyonu tablosunu doğrular.
Derin Analiz
İntoksikasyon, nörobiyolojik düzeyde belirli nörotransmitter sistemlerinin (özellikle GABA, dopamin ve glutamat) agonist veya antagonist etkilerle baskılanması ya da aşırı uyarılması sonucunda gelişir. DSM-5 kriterlerine göre, kullanılan maddenin türüne (alkol, opioid, uyarıcılar vb.) bağlı olarak değişmekle birlikte, algı bozuklukları, öfori veya disfori, dikkatin bozulması, muhakeme yeteneğinde azalma, koordinasyon kaybı ve hatta ciddi vakalarda koma ile karakterizedir. Süreç, maddenin yarı ömrüne ve metabolik temizlenme hızına doğrudan bağımlıdır.
Etimoloji
Ortaçağ Latincesi 'intoxicare' (zehirlemek) fiilinden türetilmiş olup, Latince 'toxicum' (zehir) ve nihayetinde Antik Yunanca 'toxikon' (ok zehri) kelimesine dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Madde kullanım bozukluğu (uzun vadeli kronik kullanım örüntüsü ve bağımlılık) ile karıştırılmamalıdır; intoksikasyon geçici, akut ve maddeye maruz kalmanın hemen ardından ortaya çıkan reversibl bir durumdur.