Madde Yoksunluğu
Drug Withdrawal
Tanım
Kronik ve ağır düzeyde madde veya ilaç kullanımının ani olarak kesilmesi ya da azaltılması sonucunda ortaya çıkan, fizyolojik ve psikolojik bulgularla karakterize klinik sendrom.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır alkol bağımlısı olan 45 yaşındaki bir bireyin, alımı aniden kesmesinden 24 saat sonra ellerde titreme, aşırı terleme, taşikardi, bulantı ve görsel hallüsinasyonlar (delirium tremens prodromu) ile acil servise başvurması.
Derin Analiz
Madde yoksunluğu, merkezi sinir sisteminin uzun süreli farmakolojik maruziyete geliştirdiği homeostatik adaptasyonun (tolerans) bir sonucudur. Nöronal devreler, dışarıdan sağlanan kimyasalın varlığına göre kalibre olduğundan, maddenin ani yokluğunda bu dengenin bozulması sonucu nörokimyasal bir rebound (geri tepme) tablosu yaşanır. GABAerjik sistemin baskılanması veya glutamaterjik sistemin aşırı uyarılması gibi mekanizmalar, anksiyete, otonomik hiperaktivite, tremor ve ağır vakalarda konvülsiyonlarla karakterize klinik tabloları tetikler. DSM-5 kriterlerine göre her madde sınıfının (alkol, opioidler, sedatifler vb.) kendine özgü bir yoksunluk semptomatolojisi mevcuttur.
Etimoloji
İngilizce 'drug' (ilaç/madde) ve Orta İngilizce 'withdrawen' (geri çekmek, uzaklaştırmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Madde toleransı (vücudun aynı etkiyi elde etmek için giderek daha yüksek doza ihtiyaç duyması durumu) ile sıklıkla karıştırılır; tolerans adaptasyon süreciyken, yoksunluk bu adaptasyonun bozulmasının klinik dışavurumudur.