Gerekçeli Reddi Hâkim
Challenge For Cause
Tanım
Voir dire (jüri seçim süreci) aşamasında, aday bir jüri üyesinin tarafsızlık şüphesi yaratan somut bir neden dolayısıyla davadan çıkarılması yönündeki hukuki talep.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir cinayet davasının jüri seçiminde, aday jüri üyelerinden birinin maktulün ailesiyle yakın komşuluk ilişkisinin bulunduğunun ortaya çıkması üzerine, savcılığın veya savunmanın bu adayın tarafsız karar veremeyeceğini öne sürerek hakime yaptığı gerekçeli çıkarma talebi.
Derin Analiz
Adli psikoloji ve hukuk psikolojisinin kesişim kümesinde yer alan bu kavram, jüri üyelerinin bilişsel yanlılıklarını, örtük önyargılarını ve taraf tutma potansiyellerini minimize etmeyi amaçlayan bir mahkeme salonu mekanizmasıdır. Süreç, bireyin sanığa, mağdura, avukatlara veya davanın konusuna dair geçmiş deneyimlerinin ya da kişisel bağlarının adil yargılanma hakkını tehlikeye atıp atmayacağının psikometrik ve davranışsal mülakatlarla tespiti üzerine kuruludur. Mutlak reddin (peremptory challenge) aksine, bu talepte tarafın hakime mantıksal ve yasal olarak kabul edilebilir somut bir 'gerekçe' sunması zorunludur.
Etimoloji
İngilizce 'challenge' (itiraz etmek, meydan okumak; Eski Fransızca *chaloigner* [şikayet etmek], Latince *calumniari* [iftira atmak/suçlamak]) ve 'cause' (sebep, gerekçe; Latince *causa* [dava, sebep]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Mutlak ret (peremptory challenge); mutlak rettavırda herhangi bir gerekçe gösterme zorunluluğu yokken, gerekçeli rettavırda somut ve kanıtlanabilir bir önyargı veya menfaat çatışması şarttır.