Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Gompertz Hipotezi

Gompertz Hypothesis

Tanım

İnsan ölüm olasılığının 20 ile 80 yaşları arasında her 8 yılda bir iki katına çıkarak yaşla birlikte geometrik oranda üstel olarak arttığını öne süren aktüeryal ve biyogerontolojik hipotez.

Örnek Vaka / Uygulama

Aktüeryal risk modelleri oluşturan bir sigorta şirketi veya yaşlanma mekanizmalarını inceleyen bir biyogerontoloji laboratuvarı, 40 yaşındaki bir bireyin ölüm olasılığı ile 48 yaşındaki bir bireyin ölüm olasılığı arasındaki iki katlık matematiksel artışı hesaplamak için bu hipotezin denklemlerinden yararlanır.

Derin Analiz

Gompertz hipotezi, yaşlanma sürecinin kinetiğini matematiksel bir temele oturtur. Biyolojik yaşlanmanın temelinde hücresel hasar birikimi ve homeostatik kapasitenin azalması yatar. Bu model, yaş ilerledikçe ölüm hızının logaritmik olarak doğrusal bir artış gösterdiğini savunur. Özellikle 30 ile 80 yaş aralığında mortalite hızının (hazard rate) yaşla birlikte katlanarak artması, organizmanın yaşlanma direncindeki entropik bozulmanın deterministik bir yansımasıdır. Aktüeryal bilimler ve biyogerontolojide, maksimum ömür potansiyeli ve yaşa bağlı ölüm risklerinin modellenmesinde temel bir referans noktasıdır.

Etimoloji

İngiliz matematikçi ve aktüerya bilimci Benjamin Gompertz'in (17791865) soyadından türetilmiştir; ölüm oranlarının yaşla ilişkili üstel artışını modelleyen matematiksel formülasyona dayanır.

Karıştırmayın

Makeham yasası (Gompertz hipotezinin yaşa bağlı olmayan dışsal ölüm faktörlerini de içerecek şekilde genişletilmiş hali) ve evrimsel yaşlanma teorileri (mutasyon birikimi ve pleiotropi).