Haptik Yatay-dikey Yanılsaması
Haptic Horizontal–vertical İllusion
Tanım
Dokunma duyusu aracılığıyla algılanan dikey çizgilerin, aynı uzunluktaki yatay çizgilere kıyasla farklı uzunlukta, genellikle daha uzun değerlendirildiği bir somatosensoriyel yanılsamadır.
Örnek Vaka / Uygulama
Gözleri tamamen kapatılmış bir katılımcıya, kolları ve parmakları yardımıyla sırasıyla tamamen aynı fiziksel uzunluğa sahip yatay ve dikey tahta çubukları yoklaması söylenir. Katılımcı dikey çubuğa dokunduğunda, yatay olana göre belirgin şekilde daha uzun olduğunu rapor eder; bu algısal sapma, özellikle çubuklar birleştirilerek ters 'T' formu oluşturulduğunda zirve yapar.
Derin Analiz
Haptik yatay-dikey yanılsaması, görsel sistemde gözlemlenen klasik yatay-dikey yanılsamasının dokunma ve propriosepsiyon modalitesindeki karşılığıdır. Deneyciler, bireylerin gözleri kapalıyken nesneleri veya çizgileri parmak uçlarıyla tarayarak uzunluk yargısında bulunduklarında, özellikle ters 'T' biçimli figürlerde dikey ekseni olduğundan uzun algılama eğiliminde olduklarını göstermiştir. Bu durum, parietal korteksteki somatosensoriyel haritalamanın ve uzaysal referans sistemlerinin iki boyutlu dokunsal girdileri işlerken yer çekimi eksenine ve motor eksplorasyon stratejilerine (örneğin el hareketlerinin kinematik kısıtlılıklarına) ağırlık verdiğini ortaya koymaktadır. Beyin, dokunsal bilgiyi entegre ederken eksenel yönelimi mekanik bir asimetriyle yorumlar.
Etimoloji
Yunanca 'haptein' (dokunmak, kavramak) kökünden türetilen 'haptik' sıfatı ile Latince 'horizontalis' (ufuk çizgisi) ve 'verticalis' (dik) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Görsel yatay-dikey yanılsaması (Mueller-Lyer veya benzeri optik illüzyonlar ile karıştırılır ancak temel fark girdinin modalitesidir; burada uyarıcı görsel değil haptik/somatosensoriyeldir).