Hareket Paralaksı
Motion Parallax
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Hareket halindeki bir otomobilin yolcu koltuğundan dışarı bakıldığında, hemen yandaki yol çizgileri ve çitler büyük bir hızla geriye doğru kayarken, ufuktaki dağlar veya gökyüzündeki bulutlar neredeyse sabit gibi görünür. Beyin, bu hız farkını anlık olarak işleyerek çitlerin yakın, dağların ise çok uzakta olduğu derinlik algısını üretir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve görsel algı literatüründe hareket paralaksı, binoküler ipuçlarına (retinal disparite gibi) ihtiyaç duyulmaksızın üçüncü boyutun (derinliğin) algılanmasını sağlayan en güçlü monoküler mekanizmalardan biridir. Bir hareket ekseni boyunca yer değiştiren bir gözlemci, odak noktasından yakın olan nesnelerin ters yönde ve yüksek bir açısal hızla hareket ettiğini (hızlı kayma) gözlemlerken, fiksasyon noktasının ötesindeki uzaktaki nesneler gözlemciyle aynı yönde ve çok daha düşük bir hızla hareket ediyormuş gibi algılanır. Optik akış (optic flow) teorisinin temel taşını oluşturur; primer görsel korteks (V1) ve orta temporal alan (MT/V5) gibi dorsal akım yapıları, bu hız gradyanını hesaplayarak üç boyutlu uzaysal haritalandırmayı gerçekleştirir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'kinēsis' (hareket) ve 'parallaxis' (değişme, kayma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Retinal disparite ile karıştırılır; ancak retinal disparite çift gözün (binoküler) eşzamanlı kullanımına dayanırken, hareket paralaksı tek gözle (monoküler) ve hareket aracılığıyla elde edilir.