Hedonik Kuram
Hedonic Theory
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir bağlamda, anhedoni tanısı alan bir depresyon hastasının günlük aktivitelerden haz alamaması nedeniyle davranışsal motivasyonunu tamamen yitirmesi ve yataktan çıkmakta zorlanması hedonik kuramın klinik izdüşümüdür; hasta hoşluk üretmeyen uyarıcılara karşı davranışsal aktivasyon gösteremez.
Derin Analiz
Paul Thomas Young tarafından geliştirilen hedonik kuram, motivasyon psikolojisinde organizmaların davranışsal yönelimlerini uyarıcıların hedonik değerleri üzerinden açıklar. Nörobiyolojik düzeyde bu kuram, mezolimbik dopaminerjik yolaklar ve opioid sistemler arasındaki etkileşimle örtüşmektedir. Bireyin dışsal uyarıcılara veya içsel bilişsel süreçlere verdiği tepkiler, deneyimlenen duygulanımın valansı (pozitif veya negatif) tarafından yönlendirilir. Ancak bu süreç dogmatik bir haz peşinde koşma indirgemeciliğinden öte, homeostatik dengenin korunması ve adaptif uyumun sağlanması için bir sinyal mekanizması olarak işlev görür.
Etimoloji
Antik Yunanca 'hēdonē' (haz, zevk) sözcüğünden türetilmiştir; psikolojide organizmanın haz arayışı ve acıdan kaçınma dinamiklerini inceleyen kökene dayanır.
Karıştırmayın
Hedonik adaptasyon (bireylerin olumlu veya olumsuz yaşam olaylarına karşı duygusal olarak eski baz hatlarına dönme eğilimi) ile karıştırılır; hedonik kuram bir adaptasyon süreci değil, temel bir motivasyon ilkesidir.