Davranışsal Aktivasyon
Behavioral Activation
Tanım
Bireylerin değer verdikleri yaşam aktivitelerine katılımlarını artırarak duygu durumunu, düşünce kalıplarını ve yaşam kalitesini iyileştirmeyi hedefleyen yapılandırılmış bir psikoterapi müdahalesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Uzun süredir depresif belirtiler gösteren ve evden çıkmayı reddeden bir danışanın, terapisti ile birlikte günlük yaşam aktivitelerini en küçük basamaklara (örneğin: sabah yatağı düzeltmek, ardından 5 dakikalık kısa bir yürüyüş yapmak) bölerek planlaması ve bu süreçte deneyimlediği başarı duygusunu kaydetmesi.
Derin Analiz
Davranışsal aktivasyon, üçüncü kuşak bilişsel davranışçı terapilerin temel taşlarından birini oluşturur. Temel mekanizması, depresif döngülerde sıklıkla görülen kaçınma davranışlarını kırmak ve pekiştireç yoksunluğunu tersine çevirmektir. Charles Ferster'ın depresyonun işlevsel analizi modeline dayanan bu yaklaşım, bireyin çevresiyle olan etkileşimini yeniden düzenler. Terapötik süreç; aktivite izleme, derecelendirilmiş görev ödevleri, kaçınma kalıplarının tanımlanması ve değerler odaklı hedeflerin belirlenmesini içerir. Nörobiyolojik düzeyde, ödül mekanizmalarının ve dopaminerjik yolların yeniden aktive edilmesini sağlayarak anhedoni belirtilerini hafifletir.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Orta İngilizce 'behavre') ve Latince 'activare' (faaliyete geçirmek, 'actus' kökünden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilişsel Yeniden Yapılandırma ile karıştırılabilir; ancak bilişsel yeniden yapılandırma doğrudan düşünce içeriklerini hedef alırken, davranışsal aktivasyon öncelikle eylemleri ve dışsal pekiştireçleri değiştirerek düşünce ve duyguları dolaylı yoldan dönüştürür.
Keşfetmeye Devam Edin
Kaçınma Davranışı
Avoidance Behavior
Bireyin hoş olmayan, acı veren veya tehdit edici durumlar, uyaranlar ve olaylarla karşılaşmaktan kaçınmasını ya da bunları önlemesini sağlayan her türlü eylem veya eylem dizisidir.
Anhedoni
Anhedonia
Normal koşullarda bireye zevk vermesi beklenen deneyimlerden ve etkinliklerden keyif alamama, haz duyma kapasitesinin yitimi.