Hiperleksi
Hyperlexia
Tanım
Çocuğun kelime anlama veya genel bilişsel kapasitesinin çok ötesinde, erken çocukluk döneminde son derece gelişmiş okuma becerisi geliştirmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Üç yaşındaki bir çocuk, henüz tam cümle kuramazken veya kendisine sorulan basit sorulara yanıt veremezken, sokaktaki tabelaları, dergi kapaklarını ve karmaşık metinleri akıcı bir şekilde sesli olarak okuyabilir; ancak okuduğu kelimelerin anlamını sorguladığınızda sessiz kalır veya bağlamı tamamen yanlış yorumlar.
Derin Analiz
Hiperleksi, tipik gelişim gösteren çocuklarda görülebildiği gibi, sıklıkla nörogelişimsel farklılıklar, özellikle otizm spektrum bozukluğu (OSB) veya dil gelişim bozuklukları bağlamında ortaya çıkan heterojen bir fenomendir. Bu durumdaki çocuklar, formel bir eğitime ihtiyaç duymadan, hatta ifade edici dil becerileri tam olarak gelişmeden önce harfleri ve kelimeleri görsel bir örüntü olarak tanıma ve seslendirme yeteneğine sahip olurlar. Ancak mekanistik düzeyde, bu mekanik okuma becerisi, metnin ne anlama geldiğini kavramakla (okuduğunu anlama) eş zamanlı yürümez; yani çözme (decoding) ile anlama (comprehension) arasında belirgin bir bilişsel kopukluk bulunur.
Etimoloji
Karıştırmayın
Disleksi ile karıştırılabilir; ancak disleksi okuma becerisinde gerilik ve fonolojik güçlüklerle kendini gösterirken, hiperleksi tam tersine erken yaşta beklenmedik derecede üstün bir kelime tanıma ve okuma hızı sunar.