Hitap Biçimleri
Forms Of Address
Tanım
Yazılı ya da sözlü iletişimde bireylerin birbirlerine hitap ederken kullandıkları, sosyal hiyerarşiyi, yakınlık derecesini ve kültürel normları yansıtan konvansiyonel sözlü formüller.
Örnek Vaka / Uygulama
Akademik bir kuruldaki kıdemli bir profesörün, yeni işe başlayan bir araştırmacıya ilk adıyla hitap etmesi (eşit olmayan statüde yukarıdan aşağıya samimiyet sinyali) ancak araştırmacının profesöre 'Sayın Profesör' unvanıyla karşılık vermesi (hiyerarşik saygı göstergesi).
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve sosdilbilim bağlamında hitap biçimleri, interlocutor'lar (konuşmacılar) arasındaki güç mesafesini (power distance), sosyal mesafeyi ve duygusal bağlamı kodlayan pragmatik araçlardır. Brown ve Gilman'ın klasik güç ve dayanışma teorisine göre, ikinci şahıs zamirleri ve unvanlar (örneğin T/V ayrımı - tu/vous), statü eşitliğini veya asimetrisini, samimiyeti ya da mesafeyi regüle eder. Klinik pratikte ise, hastanın klinisyene veya klinisyenin hastaya hitap şekli, aktarım ve karşı-aktarım dinamiklerinin yanı sıra terapötik ittifakın (therapeutic alliance) sınırlarını belirlemede kritik bir göstergedir. Hiyerarşik yapılar, kurumsal roller ve kültürel kodlar, bu dilsel seçimlerin istemsiz ama kuralcı bir şekilde işlenmesini zorunlu kılar.
Etimoloji
Latince 'ad-' [yönelme/yaklaşma] ve 'directiare' [düzeltmek, yönlendirmek] fiillerinin birleşiminden türetilen Orta İngilizce 'addressen' kelimesine dayanır.
Karıştırmayın
Hitabet (Oratory) ve pragmatik marker'lar; hitabet daha geniş bir ikna sanatı iken, hitap biçimleri doğrudan kişilerarası konumlanma ve sosyal etiket kurallarıyla ilgilidir.