Hiyerarşileştirme
Hierarchization
Tanım
Piagetci gelişim kuramında, daha gelişmiş bir bilişsel yapının kendisinden önceki daha ilkel yapılara dayandırılması ve onlardan türetilmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuğun 'köpek' kavramını 'memeli' ve ardından 'canlı' üst kategorileriyle ilişkilendirebilmesi, alt düzeydeki duyusal algı şemalarının hiyerarşileştirilerek daha soyut ve kapsamlı bir üst bilişsel yapıya dönüştüğünü gösterir.
Derin Analiz
Jean Piaget'nin gelişimsel epistemoloji çerçevesinde hiyerarşileştirme, bilişsel olgunlaşmanın yapı taşını oluşturur. Çocukların zihinsel şemaları rastgele veya kopuk bir şekilde gelişmez; her yeni evre, önceki evrenin özümlenmesi (assimilation) ve uyarlanması (accommodation) süreçlerinden süzülerek daha üst düzey bir entegrasyona ulaşır. Bu dikey organizasyon, bilişsel operasyonların mantıksal olarak kapsayıcı nitelik kazanmasını sağlar. Örneğin, somut işlemler dönemindeki sınıflandırma becerileri, duyu-motor dönemindeki nesne sürekliliği ve erken dönem alt-şemalarının hiyerarşik bir sentezidir. Nörobiyolojik düzeyde ise bu süreç, kortikal ağların aşamalı olarak miyelinizasyonu ve sinaptik budanma (synaptic pruning) yoluyla daha karmaşık modüllere evrilmesiyle paraleldir.
Etimoloji
Fransızca 'hiérarchisation' kelimesinden türetilmiştir; Yunanca 'hierarchia' (kutsal yönetim, papazlık düzeni) köküne dayanır ve 'hieros' (kutsal) ile 'archein' (yönetmek) sözcüklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Kategorizasyon ile karıştırılabilir; ancak kategorizasyon yatay bir sınıflandırma sunarken, hiyerarşileştirme yapıların gelişimsel kökenini ve evrimsel dikey basamaklanmasını ifade eder.