Homogametik
Homogametic
Tanım
Her biri aynı tipte cinsiyet kromozomunu taşıyan gametler üreten bireyin cinsiyet durumunu ifade eden sıfat.
Örnek Vaka / Uygulama
İnsanlardaki cinsiyete bağlı resesif geçişli kalıtsal bir bozukluğun (örneğin hemofili) nesiller boyu aktarım mekanizmasını inceleyen bir genetik uzmanı, XX kromozom yapısına sahip dişi bireylerin (homogametik cinsiyet) hem taşıyıcı olma hem de hastalığı fenotipte gösterme olasılıklarını Hardy-Weinberg denklemleri üzerinden hesaplar.
Derin Analiz
Genetik ve sitogenetik bağlamda homogametik olmak, bireyin iki özdeş cinsiyet kromozomuna sahip olması durumunu niteler. Örneğin, memelilerde dişi bireyler iki adet X kromozomuna (XX) sahip oldukları için homogametiktir ve ürettikleri tüm yumurta hücreleri X kromozomu taşır. Buna karşın kuşlar, kelebekler ve bazı balık türlerinde homogametik cinsiyet erkeklerdir (ZZ). Bu kavram, kalıtımın matematiksel modellerinde ve cinsiyete bağlı geçiş gösteren genetik hastalıkların olasılık hesaplamalarında temel bir referans noktasıdır.
Etimoloji
Yunanca 'homos' (aynı, benzer) ve 'gametes' (eş, gamet üreten) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Heterogametik terimi ile sıklıkla karıştırılır; heterogametik bireyler farklı tipte iki cinsiyet kromozomuna (örn. insanlarda XY, kuşlarda WZ) sahiptir ve farklı tipte gametler üretir.