Hümanistik Vicdan
Humanistic Conscience
Tanım
Dışsal otoritelerin cezalandırma korkusundan bağımsız olarak, bireyin kendi içsel standartları ve değerleriyle yönlenen vicdan biçimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir şirket çalışanının, yöneticilerinin baskısına ve yasalarda açık olmasa bile etik dışı olduğunu bildiği bir uygulamaya sırf işini kaybetme korkusuyla (otoriter vicdan) boyun eğmek yerine, kendi değer bütünlüğünü korumak adına istifa etmesi veya durumu raporlaması hümanistik vicdanın somut bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Erich Fromm'un psikanalitik ve sosyal karakter kuramında temellendirilen hümanistik vicdan, bireyin kendi bütünlüğüne, içsel potansiyeline ve benlik saygısına dayanır. Otoriter vicdanın aksine, bireyi dışarıdan dayatılan kurallara uymaya zorlayan bir 'içsel polis' değil, kişinin kendi gerçek benliğinin sesini dinlemesini sağlayan etik bir pusuladır. Birey bu süreçte, kendi varoluşsal ihtiyaçları ve insanî değerleriyle uyumlu bir yaşam sürmeyi hedefler. Kararların temeli korku ya da suçluluk değil, kişinin kendi içsel gelişimi ve öz-yönelimidir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Otoriter vicdan (authoritarian conscience) ile sıklıkla karıştırılır; otoriter vicdan dışsal bir otoritenin kurallarının içselleştirilmesine dayanırken, hümanistik vicdan tamamen bireyin kendi öz-değerlerine ve içsel standartlarına dayanır.