İki-değerlilik
Bivalence
Tanım
Mantıkta, her önermenin zorunlu olarak yalnızca ve sadece iki doğruluk değerinden (doğru ya da yanlış) birine sahip olduğunu savunan temel ilke.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikiyatrik tanı sürecinde, hastanın majör depresyonda olup olmadığını belirlemek için kullanılan 'DSM-5 kriterlerini karşılıyor' ya da 'karşılamıyor' şeklindeki iki-değerli karar mekanizması, klinik pratikte iki-değerlilik ilkesine dayanır.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler, analitik felsefe ve matematiksel mantık zemininde iki-değerlilik (bivalence), bilişsel kategorizasyonun ve ikili (binary) karar mekanizmalarının temelini oluşturur. Klasik aristotelesçi mantığın yapı taşlarından biri olan bu ilke, insan zihninin belirsizliği ele alma biçimini kısıtlar veya netleştirir. Bilişsel psikoloji ve karar teorisi bağlamında, insan beyninin karmaşık uyarıcıları 'hep ya da hiç' prensibiyle işleme eğilimini (örneğin nöronal ateşleme eşikleri) matematiksel düzlemde temsil eder. Ancak olasılıksal mantık, bulanık mantık (fuzzy logic) ve çok-değerli mantık sistemleri, insan algısının ve doğanın her zaman bu katı ikili sınırlara uymadığını, aksine spektral bir yapıda işlediğini öne sürerek bu ilkeye meydan okur.
Etimoloji
Latince 'bi-' [iki] + 'valentia' [değer, güç, kapasite] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; mantıksal değer kapasitesinin ikili ikilik üzerine kurulmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Üçlü mantık veya çok-değerli mantık (many-valued logic) sistemleri ile karıştırılır; ayırt edici fark, iki-değerliliğin sadece 'doğru' ve 'yanlış' olmak üzere iki seçenek sunması, diğer sistemlerin ise ara değerleri (örneğin 'belirsiz' veya olasılıksal dereceleri) kabul etmesidir.